Centrum Edukacji Artystycznej - Filharmonia Gorzowska
Wtorek, 30 Sierpień 2011 09:16
To pierwszy obiekt kompleksu Gorzowskiego Centrum Edukacji Artystycznej (GCEA), w skład którego, oprócz gmachu głównego, wchodzą: Zespół Szkół Artystycznych, budynek restauracji, parking podziemny oraz Aleja Dziewięciu Muz.
Teren, na którym zlokalizowano filharmonię, nie był objęty Miejscowym Planem Zagospodarowania. Inwestycja powstała w oparciu o decyzję lokalizacji celu publicznego. Kompleks w okresie 2006/2007 r. w oparciu o formułęa „zaprojektuj i wybuduj” był realizowany przez konsorcjum Inter-Bud West sp. z o.o. i BPBO Budopol SA, które w 2006 r. wygrało przetarg na jego zaprojektowanie i wybudowanie. W styczniu 2009 r. realizację obiektu przejęło konsorcjum Polimex-Mostostal SA (Warszawa) i Przedsiębiorstwo Wielobranżowe Ebud-Przemysłówka sp. z o.o. (Bydgoszcz).
W materiałach przetargowych z 2006 r. podano główne wytyczne co do sposobu zagospodarowania terenu i dość szczegółowe warunki dotyczące głównego budynku Centrum Edukacji Artystycznej (CEA). Jednym z wymogów SIWZ [Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia – przyp. red.] było ukształtowanie obiektu filharmonii w oparciu o formy łukowe. Zespół projektowy podjął próbę twórczego odniesienia się do woli zamawiającego i tak powstało założenie CEA, stanowiące kompozycję „miękkich” form krajobrazowych.
Centrum Edukacji Artystycznej - Filharmonia Gorzowska
Nie bez znaczenia była lokalizacja kompleksu. Inwestor przeznaczył pod budowę filharmonii jeden z najpiękniejszych fragmentów miasta w rejonie centrum Gorzowa – rozległy, pofałdowany teren zielony „Dolinki”, w sąsiedztwie wzgórza z historycznym grodziskiem. Takie usytuowanie wymagało bardzo konsekwentnego i dokładnego opracowania, ponieważ wszystkie elewacje, łącznie z piątą – dachem, są wyeksponowane.
Założenia urbanistyczne
Centrum Edukacji Artystycznej jest elementem składowym układu przestrzennego miasta, na odcinku „szlaku kultury”, na którym znajdują się, między innymi, Miejskie Centrum Kultury, amfiteatr w Parku Siemiradzkim, kompleks CEA, Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta oraz Teatr im. Juliusza Osterwy, powiązany widokowo z Grodzkim Domem Kultury położonym po północnej stronie Warty.
Centrum Edukacji Artystycznej - Filharmonia Gorzowska
Centrum Edukacji Artystycznej ukształtowano w oparciu o dwa główne elementy: Plac Sztuk, miejsce ogniskujące całość nowego założenia, oraz promenadę Dziewięciu Muz, łączącą CEA z centrum miasta (ul. Warszawską). W efekcie powstało unikalne wnętrze urbanistyczne – Plac Sztuk otoczony z trzech stron pierzejami o wypukłej linii zabudowy (filharmonia, Zespół Szkół Artystycznych, restauracja, pawilon wejściowy parkingu podziemnego). Architekturę wszystkich obiektów okalających łączy czytelny wątek kompozycyjny. Jest to kolumnada podcieni, która zapewnia opracowanej przestrzeni jednorodność. Dodatkowo, sąsiadujące wzgórza stanowią harmonijne uzupełnienie tkanki miejskiej.
Projektując promenadę, założono zachowanie osi widokowej w kierunku „Dolinek” od ul. Warszawskiej. Przestrzeń ta, oprócz pełnienia funkcji reprezentacyjnej, odgrywa również istotną rolę w komunikacji. Kompozycja została ujęta w schemat pięciolinii, na początku której usytuowany jest budynek filharmonii – klucz wiolinowy. Promenada skupia pasy komunikacji kołowej, aleję dla pieszych, liniowe założenie wodne oraz powierzchnię zieloną, tworzącą skwer o geometrycznej kompozycji. Posadzkę placu ściśle powiązano z foyer. Elementy wnętrza są kontynuowane na zewnątrz, dzięki czemu przestrzeń wejściowa została optycznie powiększona, a plac stanowi rodzaj „holu zewnętrznego”.
Budynek filharmonii
Obiekt zaprojektowano w oparciu o zasadę kompozycyjną światłocienia, z główną elewacją w formie elementu czytelnie identyfikującego i dekodującego funkcję budynku. W efekcie powstała rozrzeźbiona bryła z charakterystyczną fasadą (logo), nawiązującą do świata muzyki. Elewacja w dolnej części składa się z licznych słupów – „muzycznej” kolumnady. Kolumny mają różne wymiary, zagęszczenie i smukłość – są niczym nuty wyrażające zmienną długość trwania dźwięków, pauz, taktów. Dzięki dynamicznej, półprzezroczystej strukturze elewacja frontowa sprzyja – podczas przerw oraz w oczekiwaniu gości na koncert – kontemplowaniu piękna gorzowskiego krajobrazu w interesującej oprawie.
Centrum Edukacji Artystycznej - Filharmonia Gorzowska
Z przeszklonej loggii, znajdującej się na górnym poziomie, i prowadzących do niej schodów widokowych można podziwiać panoramę doliny Warty oraz śródmieście i grodzisko. Fasada ta wpływa również na odbiór sali z zewnątrz – stanowi świetlisty ekran widoczny z promenady, od ul. Warszawskiej. Foyer główne wyróżnia się centryczną kompozycją geometrycznej posadzki, która kontynuowana jest na placu przed filharmonią.
Funkcje
Program funkcjonalny budynku można podzielić na następujące kategorie:
- ogólna (m.in. foyer, szatnia, kawiarnia),
- muzyczna (sale: główna, kameralna, prób, pomieszczenia dla muzyków),
- administracyjna (zespół dyrekcji, część biurowa),
- techniczna (magazyny, wnętrza z urządzeniami obsługującymi obiekt).
Centrum Edukacji Artystycznej - Filharmonia Gorzowska
Najistotniejsza jest oczywiście część poświęcona muzyce. Główny trzon tej przestrzeni stanowi układ sześciu sal: głównej koncertowej, która liczy 596 miejsc, kameralnej (na 100 osób) oraz czterech sal prób (po dwie dla sekcji smyczkowych i dętych). Każde z tych wnętrz, ze względów akustycznych, zaprojektowano tak, aby żadna ze ścian nie była równoległa do ściany naprzeciwległej. Podstawowy budulec oraz materiał wykończeniowy stanowią: ceramiczna cegła pełna oraz drewno dębowe.
Centrum Edukacji Artystycznej - Filharmonia Gorzowska
Obiekt filharmonii utrzymano w jednolitej tonacji kolorystycznej, zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz. Zdecydowano się na chłodny beż piaskowca i wapienia oraz drewno dębowe o wybarwieniu antycznym. Aby uniknąć monotonii, w niektórych częściach budynku, ślusarkę przeszkleń oraz balustrady schodów zrealizowano w kolorze grafitu zbliżonego do czerni. Dzięki temu wnętrza prezentują się imponująco. Najważniejsze z nich, tworzące atmosferę filharmonii, to foyer oraz główna sala koncertowa. Foyer – pełne światła i pionowych elementów kompozycyjnych (kolumnada, słupy, ślusarka, wiszące oprawy oświetleniowe przypominające sople) – stanowi opozycję kompozycyjną sali głównej, gdzie z artystycznego półmroku wyłania się dynamiczna kompozycja pozioma, skupiająca uwagę odbiorcy na scenie.
To pierwsza w Polsce sala koncertowa o tak zmiennym scenariuszu dźwiękowym. Zastosowano 15 mobilnych reflektorów akustycznych (330 cm x 360 cm) wiszących nad sceną, mobilne dwustronne (strona pochłaniająca i odbijająca dźwięki) dyfuzory sceniczne oraz zwieszaną kurtynę akustyczną, stanowiącą – w zależności od potrzeb – tło odbijające lub pochłaniające fale dźwiękowe.
Wypowiedź eksperta: Damian Wroński – doradca techniczno-handlowy Hauraton Polska
Firma Hauraton wyposażyła Filharmonię Gorzowską w system odwodnień Faserfix® Super KS 100 w dwóch wariantach: typu 01 z rusztami żeliwnymi, kratowymi Gugi MW 20/30, które odbierają wodę ze zjazdów, oraz typu 100F (wewnątrz garażu). W przypadku tak prestiżowej inwestycji należało uwzględnić różne warianty odwodnień, w zależności od miejsca ich zastosowania. Przykładowo, na wjazdach zdecydowano się na ruszty kratowe, charakteryzujące się bardzo dobrym odbiorem wody, natomiast na parkingach wykorzystano ruszty szczelinowe. Odpowiednie rozwiązania zostały opracowane specjalnie na potrzeby projektu, w oparciu o wiedzę i doświadczenie naszych specjalistów.
Firmę Hauraton wyróżnia kompleksowa i elastyczna oferta systemów odwodnień. Zaproponowane rozwiązania sprostały wymaganiom inwestora oraz oczekiwaniom generalnego wykonawcy – Polimex-Mostostal. W przypadku parkingów, które znajdują się nie tylko pod budynkiem filharmonii, ale również w nasypie poza nim, miejsca postojowe nie zostały wpisane w kwadrat, lecz rozmieszczono je wzdłuż, zgodnie z kształtem garażu podziemnego. Zastosowane odwodnienia musiały być nie tylko nowoczesne, ale przede wszystkim – odpowiadać niestandardowemu układowi parkingu. Firma Hauraton zaproponowała system odwodnień z betonu włóknistego. Materiał ten można łatwo przycinać pod wymaganym kątem (np. 45°) w warunkach placu budowy. Zapewniono również system odwodnień umożliwiający dopasowanie odpływu wody w dowolnym miejscu koryta.
Kolejnym ważnym elementem były stabilne mocowania rusztów Side Lock. Wykorzystano system stalowo-żeliwny mocujący ruszty w 8 miejscach na metrze bieżącym, przy jednoczesnym – łatwym i szybkim – demontażu w celach konserwacji. Dzięki zastosowaniu w Faserfix® Super KS ramy stalowej, kotwionej w bokach koryta, parking został przygotowany na duże obciążenie, typowe w obiektach użyteczności publicznej. Łącznie Hauraton dostarczył ponad 100 mb korytek odwadniających typu Faserfix® Super KS 100 oraz korytek płytkich Faserfix® Super KS 100 typ 100F, o różnych kombinacjach rusztów żeliwnych.
Wywiad z projektantem: Daniel Frąc – konstruktor
Duże wymiary sali koncertowej narzucają konieczność stosowania niestandardowych rozwiązań konstrukcyjnych. Jak zrealizowali Państwo strop?
Rozpiętość sali należy do często spotykanych w przypadku pomieszczeń wielkoprzestrzennych. Została zaprojektowana jako typowa kratownica stalowa.
Imponujących rozmiarów jest również hol oparty na planie radialnym. Czy i tę część potraktowano w sposób indywidualny?
Hol pod względem konstrukcyjno-budowlanym nie wymagał specjalnych rozwiązań, ale konsekwentnej, zdyscyplinowanej i logicznej kompozycji wnętrz, zwłaszcza w miejscach styku elementów łukowych z prostokreślnymi formami.
W jaki sposób rozwiązano posadowienie obiektu. Czy w Gorzowie są dobre warunki gruntowe?
Budynek posadowiono na ławach i stopach fundamentowych. Warunki gruntowe w tym rejonie sprzyjają takim rozwiązaniom.
Jednymi z bardziej intrygujących części obiektu są duże przeszklenia. Czy detale konstrukcyjne opracowano indywidualnie?
Tak, przeszklenia zastosowane w filharmonii wymagały autorskich detali architektonicznych. Wykonano je na bazie systemowych rozwiązań dostawców, dzięki czemu uzyskano zamierzony efekt architektoniczny.
Czy koordynacja rozwiązań konstrukcyjnych, również tych związanych z prowadzeniem instalacji i realizacją elementów architektury, sprawiała trudności?
To było skomplikowane zadanie – jak w przypadku każdego tego typu obiektu. Jednak struktura naszej pracowni projektowej, która jest „biurem wielobranżowym” ze względu na stałą obecność projektantów wszystkich dziedzin, umożliwiła sprawną koordynację prac.
Rozmawiał Adam Osiński
Wypowiedź eksperta: Kinga Konopko – doradca architektów Flügger
Filharmonia Gorzowska to miejsce przyjazne muzyce i ludziom. Bryła budynku nawiązuje do otwartego fortepianu i zapisu nutowego. Dominujące na ścianach jasne kolory powiększają optycznie przestrzeń. Czuje ją każdy przekraczający próg tego obiektu. Oprócz sal koncertowych zrealizowano także duże powierzchnie dedykowane publiczności, takie jak foyer dolne i górne, szatnie czy bufet. Z jednej strony, wymagały one zastosowania farb tworzących mocną
i trwałą powłokę, a z drugiej – podkreślających przestrzeń i nowoczesność aranżacji. Zastosowanie farb do sufitów i ścian z serii Flutex Plus okazało się trafnym wyborem. Pokryte produktem Flutex 4 Plus ściany nie błyszczą się, co pogłębia wrażenie przestrzeni. Po pomalowaniu uzyskaliśmy gładką, w pełni matową powłokę o odpowiedniej klasie szorowalności, wskazanej dla budynków użyteczności publicznej. Flutex 4 Plus to nowoczesny produkt, który oprócz walorów estetycznych, dzięki dobremu kryciu, zapewnia szybkie i łatwe wykonanie prac.
W budynku Filharmonii Gorzowskiej warto również zwrócić uwagę na nieco inne, oryginalne wykończenie ścian. W nietypowy sposób wykorzystano gotową masę szpachlową Sandplast S – to łatwy w obróbce materiał, dający wiele możliwości aranżacyjnych, który po wyschnięciu, co ciekawe, nie wymaga malowania.
Centrum Edukacji Artystycznej - Filharmonia Gorzowska
Wywiad z projektantem - Ewa Więckowska-Kosmala – akustyka
Jak długo powstawał projekt akustyki? Czy opierali się Państwo głównie na symulacjach komputerowych, czy utworzono również model?
Projekt akustyczny, stanowiący integralną część architektury, powstawał od najwcześniejszej fazy prac nad obiektem. Opieraliśmy się głównie na własnych doświadczeniach projektowych i realizacyjnych wielu sal koncertowych w Polsce (m.in. Filharmonii: Gdańskiej, Opolskiej, Białostockiej, Lubelskiej, Zabrzańskiej). Istotne były również rozwiązania stosowane za granicą i literatura fachowa. Wspomagaliśmy się symulacjami komputerowymi, bazując na modelu cyfrowym sali koncertowej, głównie w celach zoptymalizowania ukształtowania akustycznego i przyjętych rozwiązań materiałowych we wnętrzu.
W sali koncertowej, poza uzyskaniem optymalnych parametrów pola akustycznego, istotna jest także realizacja założeń subiektywnych. W jaki sposób rozwiązali Państwo to zagadnienie?
Obiektywne wartości akustyczne, uzyskane w sali koncertowej, sali kameralnej i w pomieszczeniach prób muzycznych, zostały potwierdzone specjalistycznymi pomiarami – po zrealizowaniu obiektu. Natomiast założenia subiektywne, dotyczące jakości brzmienia dźwięku różnorodnej literatury muzycznej, zostaną poddane ocenie muzyków i słuchaczy. Pierwsze koncerty: inauguracyjny – symfoniczny z udziałem pełnego składu orkiestry i chóru – oraz następne (popowe, jazzowe, estradowe) potwierdziły doskonałe przygotowanie sali.
Jakie ustroje akustyczne posłużyły do uzyskania pożądanego efektu?
Optymalne parametry akustyczne w salach muzycznych obiektu uzyskaliśmy poprzez wprowadzenie kompozycji autorskich, zaprojektowanych specjalnie dla Filharmonii Gorzowskiej. Powstały różnorodne, głównie drewniane ustroje akustyczne, współgrające z charakterem i estetyką wystroju wnętrz. Stworzyliśmy kilkadziesiąt typów, które pełnią określone funkcje: rezonansowe, odbijające i rozpraszające dźwięk.
Czy podczas prac nad projektem konsultowano się z orkiestrą?
Nie było takiej możliwości. Dopiero w trakcie realizacji obiektu dyrektor artystyczny i dyrygent powołał orkiestrę kameralną. Pierwsze próby muzyczne nowego zespołu, mające na celu przygotowanie artystów do koncertu inauguracyjnego, umożliwiły wystawienie pozytywnej oceny rozwiązań sal muzycznych.
Rozmawiała Karolina Cawricz
Centrum Edukacji Artystycznej - Filharmonia Gorzowska
----
Artykuł pochodzi z magazynu dla architektów i projektantów "świat architektury" i został przedrukowany za wiedzą i zgodą redakcji.
Pobierz wersję elektroniczną (pdf) magazynu "świat architektury" - za darmo!
red./świat architektury