Amfiteatr w Opolu - nowy obiekt koncertowy
Czwartek, 18 Sierpień 2011 13:34
Amfiteatr opolski, a właściwie widok na scenę z charakterystycznym zadaszeniem, Wieżą Piastowską i Urzędem Wojewódzkim w tle, większości Polaków kojarzy się z Opolem i Festiwalem Polskiej Piosenki. Obraz ten jest jednym z symboli miasta.
Obiekt usytuowano w miejscu szczególnym – na wyspie Pasieka, w zabytkowej dzielnicy willowej, nad brzegiem rzeki Odry, przy bulwarach spacerowych. Powstał na początku lat 60. według projektu arch. Floriana Jesionowskiego. Widownia została ukształtowana tak, aby wykorzystać fragmenty istniejących umocnień dawnego zamku Piastów Śląskich. Pierwotnie amfiteatr ukryty był za zielonym, intensywnie zadrzewionym wałem, a jego główny element stanowiła ziemna widownia i zadaszona scena autorstwa arch. J. Kucharzewskiego i inż. A. Dobrzyńskiego, za którą w roku 1999 wybudowano budynek MOK (arch. M. Słota-Puda i arch. M. Termiłowski).
Rozwiązania
Obiekt, zgodnie z wytycznymi inwestora, należało zaprojektować w taki sposób, aby w jak największym stopniu zachować istniejącą skarpę, bez konieczności wycinania rosnących na niej drzew. Modyfikacja poszczególnych elementów nie wymagała zmiany ich lokalizacji. Amfiteatr ograniczony jest przestrzennie: z jednej strony budynkiem NCPP (dawny MOK), a z drugiej – wałem ziemnym i ul. Barlickiego.
Amfiteatr w Opolu - nowy obiekt koncertowy
Przebudowa objęła: zmianę zadaszenia nad estradą, remont widowni i sceny, realizację budynku obsługi widzów. Istotnym problemem, utrudniającym prawidłowe funkcjonowanie obiektu, jest dostępność komunikacyjna. Z jednej strony jego położenie w centrum miasta to zaleta, z drugiej jednak – ciasny cypel u zbiegu kanału Młynówka i rzeki Odry tworzy barierę. W tym rejonie znajduje się również niewiele miejsc postojowych.
Opracowując rozwiązania projektowe na etapie konkursu architektonicznego, zależało nam na ukształtowaniu bryły budynku obsługi widzów tak, aby jak najlepiej wpisała się w otoczenie i nie konkurowała z historycznymi dominantami, które znajdują się w sąsiedztwie, czyli zabytkową Wieżą Piastowską i modernistyczną bryłą budynku Urzędu Wojewódzkiego. Kolejną ważną sprawą było zorganizowanie dużej powierzchni stanowiącej foyer dla widzów na koronie widowni.
Dane szczegółowe
Przewidzieliśmy budynek obsługi widzów, którego głównymi elementami są dwa tarasy – jeden nad drugim – o wymiarach 100x20 m, w części południowej i północnej nadwieszone nad skarpą. Pod południowym nadwieszeniem, przy projektowanym placu, zlokalizowaliśmy główne wejście do amfiteatru. Poziom tarasów wynosi +8,18 m i +13,28 m. Z przeszklonego hallu wejściowego schody prowadzą do foyer na koronie widowni oraz do Muzeum Polskiej Piosenki zlokalizowanego w skarpie.
Amfiteatr w Opolu - nowy obiekt koncertowy
Podstawą zaprojektowanej fasady szklanej hallu są żebra klejone, na których zamocowano łączniki punktowe podtrzymujące przeszklenia. Elewacja rozpięta jest między podłogą a podciągami konstrukcji tarasów. Poziom +8,18 m na koronie widowni stanowi główne foyer. Zaproponowaliśmy trakt – promenadę – w formie wydłużonego prostokąta wyciętego półkoliście, zgodnie z linią miejsc siedzących. W foyer, na obrzeżach widowni, zaplanowaliśmy powierzchnię rekreacyjną z punktami gastronomicznymi – w formie pawilonów pokrytych szklanymi taflami. Miejsca te mogą być wykorzystywane w zależności od potrzeb, a ich usytuowanie – w różnych częściach foyer – zapewnia równomierne rozmieszczenie widzów podczas przerw w koncertach. Boksy handlowo-gastronomiczne zrealizowano jako prostopadłościany z półprzezroczystego, białego szkła podświetlanego diodami na różne kolory.
Amfiteatr w Opolu - nowy obiekt koncertowy
Dach nad foyer, na poziomie +13,28 m, pełni funkcję górnego tarasu widokowego. Zaprojektowane tam wyprofilowane zagłębienie tworzy balkon z dodatkowymi siedziskami dla widzów (ok. 200 miejsc). Platforma i górny taras stanowią zadaszenie obejmujące ok. 1000 miejsc na widowni. Zlokalizowano tam również reżyserkę światła. Nad całością rozpościera się dach w formie sferycznego dysku, pokryty białą tkaniną architektoniczną. Ma chronić widownię przed opadami, ale dodatkowo jest także elementem świetlnym i przestrzennym, widocznym z drugiego brzegu Odry.
Amfiteatr w Opolu - nowy obiekt koncertowy
Z górnego tarasu można podziwiać panoramę miasta. Zrealizowane platformy są wykorzystywane przez NCPP do organizowania różnych wydarzeń kulturalnych, takich jak wernisaże, wystawy, bankiety. Obiekt amfiteatru, oglądany w ciągu dnia z różnych perspektyw, ma wpisywać się w otaczający krajobraz, dzięki swojej przejrzystości. Zieleń rosnąca na skarpie stanowi jego naturalną zasłonę, zmieniającą się w zależności od pory roku.
Forma i funkcja
Wieczorem, w trakcie widowisk kulturalnych, obiekt ożywa. Możliwe są różne konfiguracje iluminacji. Białe pasy szklane podkreślają horyzontalny układ, a zastosowanie oświetlenia ledowego w pawilonach gastronomicznych pozwala na układanie scenariuszy świetlnych i uzyskanie efektu zmiany kolorów. Szczególnie atrakcyjny jest taras widokowy na najwyższym poziomie. Prawie 2 000 m2 powierzchni pokryte zostało drewnem egzotycznym Bangkirai. Rozwiązanie przywodzi na myśl pokład statku, który zacumował przy brzegu Odry. Roztacza się stamtąd piękny widok na rzekę, okoliczne tereny i zabytki miasta.
Amfiteatr w Opolu - nowy obiekt koncertowy
Wnętrza obiektu cechują szarości betonu architektonicznego, biel ścian i zadaszeń membranowych oraz naturalne kolory drewna. Uzupełnienie tych materiałów stanowią sufity podwieszone z siatki cięto-ciągnionej, zmieniające połysk i fakturę w zależności od kąta widzenia, i białe prostopadłościenne pawilony gastronomiczne wykonane ze szkła. Zespoły toaletowe z szaro-białymi ścianami i posadzkami są wyposażone w ciągi blatów umywalkowych z białego corianu i poziome pasy luster.
Amfiteatr w Opolu - nowy obiekt koncertowy
Widownię wykonano z prefabrykowanych elementów z betonu architektonicznego, kotwiczonych na ścianach fundamentowych posadowionych w nasypie. Zamontowano drewniane krzesełka ze składanymi siedziskami. Widok sceny z charakterystycznym zadaszeniem, w którego tle widać budynek Urzędu Wojewódzkiego i Wieżę Piastowską, jest obrazem kojarzącym się z Festiwalem Polskiej Piosenki. Dlatego projekt zakładał odtworzenie dachu nad sceną w formie paraboloidy hiperbolicznej, jednak o dostosowanych do potrzeb użytkowników parametrach. Element ten jest większy (obejmuje pierwsze rzędy widowni) i wyższy od poprzedniego. Pod sceną przewidzieliśmy magazyny przeznaczone do przechowywania akcesoriów scenicznych. Zaplecze higieniczno-sanitarne oraz garderoby dla artystów nie stanowiły przedmiotu opracowania. Pomieszczenia te są zlokalizowane w budynku MOK.
Planowane jest rozszerzenie funkcji amfiteatru o duże widowiska muzyczne. W tym celu zaprojektowaliśmy fosę, której wysokość zapewnia komfort pracy średniej wielkości orkiestrze symfonicznej. Koncerty muzyki rozrywkowej wymagają natomiast sceny o dużej powierzchni, bez fosy. Zaproponowane w projekcie podesty umożliwiają zmianę przeznaczenia estrady w łatwy i szybki sposób.
Biuro 87A
---
Wypowiedź eksperta - Jarosław Szlachtowski – SENTINEL sp. z o.o.
Do oświetlenia amfiteatru w Opolu użyto ponad 1000 różnego rodzaju opraw oświetleniowych. Szczególnie interesujące i nowatorskie jest rozwiązanie oświetlenia szklanych ścian pawilonów multimedialnych znajdujących się na kilku poziomach obiektu. Dynamiczne, w pełni sterowalne oświetlenie realizowane jest za pomocą ponad 200 profesjonalnych projektorów typu TECTA LS RGB firmy SENTINEL, sterowanych systemem DMX 512. To jedna z największych instalacji z dynamicznym oświetleniem LED RGB w Polsce. Oświetlenie każdego pawilonu może być sterowane indywidualnie, co umożliwia uzyskanie zapierających dech
w piersiach efektów świetlnych. Pawilony mogą świecić jednocześnie jednym kolorem lub każdy innym, można uzyskać płynną zmianę barw w poszczególnych kioskach, efekt „fali” – gdzie poszczególne pawilony zmieniają kolory jeden za drugim czy wykorzystywać efekty stroboskopowe. Dzięki specjalnemu interfejsowi sterownika systemu istnieje również możliwość podłączenia dynamicznego oświetlenia pawilonów ze sterowaniem oświetlenia i dźwięku całej imprezy. Taka integracja pozwala połączyć reżyserowi widowiska w jedną multimedialną całość zarówno wydarzenia na scenie, jak i na terenie amfiteatru i jego otoczenia. To bardzo ciekawe rozwiązanie i rzadko spotykane również poza Polską. Projektory liniowe TECTA LS wyposażone są w diody CREE, występują w wersjach monochromatycznych i RGB, dostępne są z różnego rodzaju soczewkami. Najczęściej wykorzystuje się je do oświetlenia budynków, elewacji i mostów. Technologia LED znajduje coraz częstsze zastosowanie w profesjonalnych realizacjach architektonicznych również w Polsce. Przykładem takiej inwestycji jest amfiteatr w Opolu, gdzie dzięki bardzo ciekawemu pomysłowi architektów z pracowni Biuro 87A uzyskano nowoczesne i interesujące rozwiązanie. Firma SENTINEL odpowiedzialna była za dostarczenie wszystkich opraw do tego obiektu oraz za uruchomienie systemu sterowania dynamicznego LED RGB kiosków.
Amfiteatr w Opolu - nowy obiekt koncertowy
Wypowiedź eksperta Paweł Jedlecki, Prezes Zarządu – WGSystem sp. z o.o.
W jaki sposób, pod kątem konstrukcji, rozwiązano punktowy system fasady szklanej zrealizowany w amfiteatrze w Opolu?
Zastosowano własny system mocowania punktowego szkła na konstrukcji wykonanej z żeber szklanych. Układ nośny w górnej części zamocowano wspornikowo do struktury żelbetowej budynku. System charakteryzuje się nowatorskim rozwiązaniem, polegającym na umieszczeniu rotuli w szkle zespolonym wykonanym z tworzywa sztucznego. Element przechodzi przelotowo przez dwie formatki szyby zespolonej i jest licowany stożkiem od strony zewnętrznej fasady. W części zewnętrznej, zamiennie do typowego systemu opartego na rozwiązaniu typu „spider”, zastosowano mocowany bezpośrednio do żebra szklanego system wieszakowy, dodatkowo wzbogacony o pełną regulację umożliwiającą ustawienie formatek szkła. Żebra szklane w postaci dwóch szyb hartowanych laminowanych zamocowano do belki żelbetowej za pomocą stalowej konsoli. Charakterystycznym dla tego typu rozwiązania jest brak mocowania w części dolnej na rzecz montażu górnego, tzw. wspornikowego. Dzięki temu fasada uzyskuje znaczną lekkość i przejrzystość, a w części dolnej brak jest żeber szklanych.
Amfiteatr w Opolu - nowy obiekt koncertowy
Produkt ten został specjalnie opracowany dla tej realizacji. Czy planują Państwo wdrożyć go do produkcji?
Specjalnie dla tej fasady opracowano i wdrożono system mocowania punktowego szkła o nazwie handlowej WG-M55P/180S. Jest on stosowany obecnie jako główny produkt przy realizacjach z punktowo mocowanymi elewacjami. Niedawno zakończyliśmy prace przy realizacji fasady szklanej obiektu Politechniki Warszawskiej Wydziału Matematyki i Nauk Informacyjnych, gdzie wykonano ściany o wysokości 23,5 m i 18,5 m. Zastosowano konstrukcję na żebrach szklanych o powierzchni około 740 m2. Nasza firma podpisała już umowy na wykonanie fasad szklanych filharmonii w Wejherowie, w ilości szklenia około 1500 m2, oraz Opery Office w Gdańsku, o powierzchni 280 m2. Ta ostatnia jest nachylona.
Która z wykonanych prac była szczególnie trudna?
Bardzo trudnym elementem był ręczny montaż żeber szklanych, których długość sięgała 4,5 m, a ciężar wynosił około 160 kg. Dodatkowe problemy stwarzał okres zimowy, na który przypadła większość prowadzonych prac oraz konieczność dokładnego i precyzyjnego ustawienia żeber szklanych jako jedynej konstrukcji nośnej fasady.
Amfiteatr w Opolu - nowy obiekt koncertowy
Obok fasady ze szkła wykonane były inne elementy wykończeniowe. Proszę nam o nich szerzej opowiedzieć.
Wykonywaliśmy szklane pasy na tarasach wraz z podkonstrukcją stalową w ilości ok. 380 m2. Obiekt uzyskuje dzięki temu ciekawy efekt podkreślenia obrysu bryły. Zastosowano na nim szkło białe o właściwościach rozpraszających równomiernie światło iluminacji wieczornej. Dodatkowo, zrealizowaliśmy szklane obudowy kiosków gastronomicznych oraz wind w ilości ok. 490 m2, które również są podświetlane.
Jakie parametry szkła wybrali Państwo i z jakich względów?
Nowy system mocowania, oparty na żebrach szklanych i stosowaniu rotul przelotowych przez cały pakiet szklany, umożliwia montaż lekkiego szkła z wyeliminowaniem cięższych szyb laminowanych, przy zachowaniu wysokiej wytrzymałości konstrukcji. Dużym plusem jest również uzyskanie niskiego współczynnika przenikalności cieplnej.
Czy barwę i rodzaj szkła dobrano tak, aby wyeksponować iluminację obiektu?
Białe szkło zastosowane do wykonania pasów szklanych dobrano ze względu na potrzebę uzyskania efektu równomiernego rozpraszania światła.
Rozmawiał Szymon Ciach
Amfiteatr w Opolu - nowy obiekt koncertowy
----
Artykuł pochodzi z magazynu dla architektów i projektantów "świat architektury" i został przedrukowany za wiedzą i zgodą redakcji.
Pobierz wersję elektroniczną (pdf) magazynu "świat architektury" - za darmo!
red./świat architektury