Galeria Książki - Miejska Biblioteka Publiczna w Oświęcimiu
Środa, 17 Sierpień 2011 08:59
Budynek Miejskiej Biblioteki Publicznej powstał w oparciu o zwycięską pracę, którą przygotowaliśmy na ogólnopolski konkurs ogłoszony przez miasto Oświęcim oraz krakowski SARP. - Skoro tak bardzo lubimy spędzać wolny czas w centrach handlowych, to można zaprojektować bibliotekę podobnie jak galerię i nazwać… Galeria Książki - wyjaśniają projektanci obiektu.
Kiedy zastanawialiśmy się nad odpowiedzią na pytanie, jak powinna wyglądać współczesna biblioteka, wiedzieliśmy, że musi być to obiekt otwarty, przestronny i na wskroś funkcjonalny – na wzór budynków zachodnioeuropejskich. Chcieliśmy jednak posunąć się dalej. Czytelnictwo, jak wiadomo, nie jest domeną Polaków. Należało zastanowić się, jak „wyjść z książką” do przeciętnego obywatela. Uznaliśmy, że skoro tak bardzo lubimy spędzać wolny czas w centrach handlowych, to można zaprojektować bibliotekę podobnie jak galerię i nazwać… Galeria Książki.
Galeria Książki - Miejska Biblioteka Publiczna w Oświęcimiu
W naszej bibliotece-galerii, zamiast kupować towary, wybieramy i wypożyczamy książki, a przy okazji możemy miło spędzić czas ze znajomymi, wykorzystując zaproponowaną funkcję rekreacyjną. Oprócz kawiarni, sali konferencyjnej na 150 osób, czytelni: prasy, dla dorosłych, dla dzieci oraz stanowisk internetowych, zrealizowaliśmy dodatkowe przestrzenie, m.in. sale kinowe (na 12 i 18 osób). Można tam nie tylko oglądać filmy, ale również wspólnie przeżywać np. wydarzenia sportowe. Ponadto, w bibliotece przewidzieliśmy punkt zabaw (małpi gaj) dla dzieci, gdzie rodzice mogą pozostawić swoje pociechy pod opieką wykwalifikowanego pracownika. Zapewniliśmy miejsce do wspólnych gier komputerowych: X-box, Play Station, cymbergaj itp. Ideę tę – choć kontrowersyjną – szybko zaakceptowali przyszli użytkownicy, a nawet pomogli nam ją rozwinąć. Uwzględniając ich sugestie, wprowadziliśmy na etapie projektu wykonawczego i realizacji niezbędne korekty. Dzięki zaufaniu, jakim obdarzył nas klient, mogliśmy bez większych przeszkód zrealizować pierwszą w Polsce Galerię Książki.
Wyzwania projektowe
Zakładany przez inwestora budżet, ustalony w oparciu o dotację unijną i wynikające z niej ograniczenia, nie mógł przekroczyć 20 mln zł. Od początku, już na etapie koncepcji konkursowej, wiedzieliśmy, że zadanie będzie bardzo trudne. Budynek o powierzchni powyżej 5000 m2 (z parkingiem podziemnym na 34 samochody), droga dojazdowa klasy D, dwa place o powierzchniach 1200 i 1400 m2, parkingi nadziemne (łącznie na 34 samochody) wraz z drogami dojazdowymi, zieleń otaczająca i niezbędna infrastruktura techniczna – założenie wydawało się praktycznie niemożliwe do zrealizowania. Na szczęście, w tym okresie sytuacja na rynku budowlanym zmieniła się na lepsze i napływające oferty przetargowe dały nadzieję na wygraną. Postawiono jeszcze jeden bardzo ważny warunek – dokumentacja nie mogła zawierać niedoróbek umożliwiających żądania ze strony wykonawcy robót dodatkowych – i tak też się stało.
Galeria Książki - Miejska Biblioteka Publiczna w Oświęcimiu
Po dwóch latach współpracy inwestora, projektanta i wykonawcy powstał obiekt, o którym możemy dziś powiedzieć, że był realizowany konsekwentnie, bez zmian w trakcie budowy. Dotyczy to również doboru materiałów, które z oczywistych względów musiały być wysokiej jakości. Mamy nadzieję, że budynek przetrwa próbę czasu, a nasza idea biblioteki-galerii znajdzie odzwierciedlenie w rzeczywistości. Będzie to oznaczać, że dobrze wykonaliśmy naszą pracę.
Lokalizacja inwestycji
Budynek usytuowany został niedaleko zbiegu ulic Nojego i Dąbrowskiego, w dość nieciekawym otoczeniu obiektów handlowych, stacji paliw oraz jedenastokondygnacyjnych bloków mieszkalnych. Lokalizacja była przyczyną wielu problemów. Wymagała zaaranżowania terenu opracowania w sposób określający nową jakość – początek rozwoju ośrodka centrotwórczego tej części Oświęcimia. Dlatego narzucony budżet uwzględniał nie tylko zaprojektowanie budynku biblioteki, ale również zorganizowanie sporej przestrzeni miejskiej – dróg dojazdowych, placów, ciągów pieszych, infrastruktury itp. Obowiązujący Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego dopuszczał lokalizację planowanej funkcji.
Utrudnienia związane z otoczeniem, jednocześnie – przy odpowiednim podejściu do problemu – otwierały ciekawe możliwości. Zdecydowaliśmy się usytuować obiekt w taki sposób, aby stał się „elementem przechodnim” w przestrzeni miejskiej. Mieszkańcy często skracają sobie drogę, przemieszczając się z bloku np. na plac targowy czy przystanek autobusowy. Dzięki temu mogą rzucić okiem na wystawy organizowane w galerii. Być może coś ich zainteresuje.
Galeria Książki - Miejska Biblioteka Publiczna w Oświęcimiu
Architektura i urbanistyka
Układ urbanistyczny stanowił jeden z głównych czynników, jakie wpłynęły na formę oraz funkcję obiektu. Biblioteka, poprzez lokalizację, ma „zmuszać” mieszkańców pobliskiego osiedla do skrócenia sobie drogi i przejścia przez jej przestrzeń ogólną, w tym wystawową. Nie bez znaczenia jest usytuowanie parkingów, dróg dojazdowych, ciągów pieszych. Dla nas realizacja tych założeń wydawała się prosta, wręcz oczywista. Ta część miasta zwana jest Zwornikiem. Stanowiło to naszą inspirację, Galeria Książki bowiem pełni funkcję elementu łączącego istniejące obiekty, a także jest pewnego rodzaju wyznacznikiem (to pierwszy w tym rejonie budynek centrotwórczy) dla przyszłej zabudowy.
Forma obiektu również nawiązuje do idei galerii. Zrealizowaliśmy dwie wyeksponowane elewacje: główną (południową), zapraszającą do środka od strony podjazdu (otwarte drzwi przypominają delikatnie otwartą książkę), oraz północną, zlokalizowaną od strony głównej ulicy miejskiej (choć od niej oddaloną). Zastosowaliśmy materiał o podwyższonej trwałości – ceramikę naturalną wypalaną ze specjalnej mieszanki gliny, produkowaną przez włoską firmę Sannini. Uwagę zwraca jej poziomy przebieg o charakterze żaluzji. Obiekt przykryty dachem płaskim o układzie stropodachu odwróconego. Biblioteka, usytuowana pomiędzy jedenastokondygnacyjnymi budynkami mieszkalnymi a niską zabudową handlową, stanowi element przejściowy i dobrze komponuje się z otoczeniem.
Funkcja i rzut
Obiekt, pod względem układu funkcji w dużym stopniu przypomina tradycyjną galerię handlową. Na kondygnacji -1 (piwnica) zlokalizowaliśmy garaż dla pracowników oraz pomieszczenia techniczno-magazynowe. Wejścia od strony południowej (elewacja główna) i północnej, znajdujące się na parterze, prowadzą do holu głównego połączonego z korytarzem komunikacyjno-wystawowym, ulokowanym na osi obiektu (północ-południe). Do niego przylegają: sala konferencyjna na 150 osób (z możliwością podziału na dwie mniejsze), kawiarnia z czytelnią prasy codziennej, miejsce zabaw dla dzieci, pomieszczenie zbiorów multimedialnych
z salkami kinowymi, sale wykładowe oraz szatnie i ogólnodostępne toalety. Zarówno na parterze, jak i na pozostałych kondygnacjach, w specjalnie oddzielonej strefie zlokalizowaliśmy wnętrza dodatkowe. Na kondygnacjach +1 oraz +2 mieszczą się otwarte sale księgozbiorów dla dorosłych i dzieci, czytelnie dla dorosłych i dzieci, sale do zajęć grupowych, czytelnie internetowe, stanowiska do pracy indywidualnej i grupowej, miejsca gier i rozrywki, a także przestrzenie wystawowe i relaksacyjne. Wnętrza te są wzajemnie powiązane i skomunikowane za pomocą dwóch klatek schodowych z windami przystosowanymi do obsługi osób niepełnosprawnych. Również z myślą o użytkownikach niesprawnych ruchowo zastosowaliśmy rozwiązania ułatwiające korzystanie z księgozbiorów, zbiorów multimedialnych oraz sprzętu. Dodatkowo, przewidzieliśmy opcję zamontowania systemów elektronicznych umożliwiających zwrot książek za pomocą specjalnej „wrzutni”, w czasie, kiedy obiekt jest zamknięty.
Galeria Książki - Miejska Biblioteka Publiczna w Oświęcimiu
Hole główny oraz komunikacyjny doświetlone są światłem naturalnym poprzez otwarcia elewacji oraz świetlik dachowy. Budynek jest wręcz wypełniony słońcem. Mamy nadzieję, że mieszkańcy docenią jego prostotę i funkcjonalność.
Wykończenia
Materiały zewnętrzne cechuje stonowana kolorystyka nawiązująca do otaczającej zabudowy. Elewacje mniej widoczne zostały wykończone w technologii tynków nakładanych metodą lekką mokrą. Mają barwę jasnoszarą.
W przypadku elementów wyeksponowanych zastosowaliśmy okładzinę z naturalnej ceramiki, która ma zapewnić im długowieczność i estetykę starzenia.
Wnętrza są utrzymane w kolorze jasnej brzozy. Zdecydowaliśmy się na okładzinę akustyczną Gustafs, beton architektoniczny i szkło. Ponieważ – naszym zdaniem –
o jakości architektury świadczy detal, zastosowaliśmy wiele prostych rozwiązań usprawniających odbiór poszczególnych płaszczyzn. Ściany holu wymurowano bloczkami silikatowymi. Wybrane elementy losowo przesunięto, nawiązując do lekko otwartych szuflad katalogów zbiorów bibliotecznych. Antresole i słupy zrealizowaliśmy z surowego betonu architektonicznego, zestawiając go z malowniczą okładziną akustyczną, natomiast do realizacji balustrad wykorzystaliśmy szkło. Surowiec ten sprzyja postrzeganiu obiektu jako przenikającej się całości. Pamiętajmy jednak, że odpowiednio dobrane materiały stanowią jedynie tło dla różnokolorowych książek. To one wniosą „życie” do prawidłowo rozwiązanych pod względem funkcjonalnym wnętrz.
Susuł & Strama Architekci
----
Artykuł pochodzi z magazynu dla architektów i projektantów "świat architektury" i został przedrukowany za wiedzą i zgodą redakcji.
Pobierz wersję elektroniczną (pdf) magazynu "świat architektury" - za darmo!
red./świat architektury