Zespół budynków w Wilanowie - JEMS Architekci
Wtorek, 15 Luty 2011 19:27
Jak zaprojektować kameralne osiedle w sąsiedztwie zabytkowych pałaców? Na to pytanie odpowiedzą autorzy tekstu z pracowni JEMS Architekci – Izabela Leple-Migdalska i Marcin Sadowski. Proste, lecz niebanalne formy opracowanej przez nich realizacji, zestawione z obszernymi terenami zielonymi, bez wątpienia przypadną Wam do gustu.
Obszar inwestycji jest niezwykle eksponowany w ramach całego założenia urbanistycznego Miasteczka Wilanów. Teren sąsiadujący z Osią Królewską jest w skali Warszawy wyjątkowy. Jego walory wynikają ze specyficznego układu założenia pałacowo-parkowego w Wilanowie. Sąsiedztwo z zabytkowym otoczeniem zapewnia zespołowi widok na kanał wodny oraz panoramę zabudowań Wilanowa.
Urbanistyka a architektura
Podstawą prawną do opracowania projektu były m.in. zapisy w obowiązującym planie miejscowym, które określają intensywność i wysokość zabudowy oraz zasady architektonicznego kształtowania formy budynków. Mieliśmy również świadomość, że obszar opracowania jest widoczny z daleka – z głównych ciągów komunikacyjnych, m.in. pieszego wzdłuż kanału, który rozpoczyna się na przedłużeniu osi pałacowej i biegnie w kierunku skarpy. Naszą ideą było stworzenie przestrzeni kameralnej: osiedla z podwórkami, placem zabaw i wewnętrznym przejściem, czyli elementami, które sprzyjają powstawaniu lokalnej społeczności. Urbanistyka osiedla jest więc z jednej strony odpowiedzią na kontekst otoczenia, z drugiej – tworzy wewnątrz osiedla klimat, który zachęca do zamieszkania w tym miejscu.
Zespół budynków w Wilanowie - JEMS Architekci
Przyjęta w projekcie koncepcja ukształtowania zabudowy została oparta na:
- dążeniu do stworzenia zabudowy obrzeżnej wzdłuż linii rozgraniczających ulice, czyli wytworzeniu właściwych pierzei ulic otaczających budowany kwartał. Powstała zwarta forma zewnętrzna, dzięki której skutecznie wyciszyliśmy wewnętrzne dziedzińce z zielenią;
- wyróżnieniu (w sposób wyraźny) wejścia na teren osiedla, które zlokalizowane zostało w przerwach („nacięciach”) pomiędzy budynkami;
- wyznaczeniu wyraźnej wewnętrznej struktury, stworzonej poprzez układ dziedzińców o różnych proporcjach i wielkościach, połączonych wewnętrznym, wspólnym, nieregularnym przejściem – tzw. zielonym pasażem, który zlokalizowano na linii północ-południe. Skośne formy zakończeń budynków tworzą zróżnicowaną geometrię przejścia, łamią prostą strukturę mieszkaniową poszczególnych budynków.
Zespół budynków w Wilanowie - JEMS Architekci
Prawo a wyobraźnia
Wielkość inwestycji zazwyczaj sprawia, że architektura staje się monotonna, zwłaszcza w zabudowie mieszkaniowej. Intensywność, której oczekuje inwestor, jest zwykle sprzeczna z wizją osiedla kameralnego. Sztuczne „zabiegi” wizualnego podziału elewacji poprzez różnicowanie materiałów niezależnie od wewnętrznej struktury budynków czy próby optycznego obniżania wysokości poprzez wycofywanie ostatniej kondygnacji zwykle nie przynoszą, zdaniem autorów, właściwych efektów. Rozdrabnianie bryły budynku często prowadzi do efektów odwrotnych od zamierzonych – powstaje ciężka w odbiorze zabudowa „tortowa”, z nadmiarem elementów. Sztuczność galanteryjnej architektury negatywnie weryfikuje czas.
Zespół budynków w Wilanowie - JEMS Architekci
Problem potęgowały zapisy planu miejscowego, które nakazywały wycofanie ostatniej kondygnacji budynków i dopuszczały lokalizację dominant w narożnikach budynków oraz nad klatkami schodowymi. Złe proporcje obiektu (podział kondygnacji 3+1+1 wynikający z zapisów planu) są mniej lub bardziej widoczne, szczególnie z perspektywy dalszych osiedli realizowanych na tym terenie. Zastosowana tektonika fasady, która uskakuje co kondygnację, jest próbą ukrycia problemu, czyli doprowadzenia do wizualnego odbioru budynku jako czterokondygnacyjnego, z lokalnymi dominantami na kondygnacji piątej. Zaproponowane rozwiązanie, czyli układ dwóch przeplatających się warstw ścian i okien, daje efekt jednorodności czterech kondygnacji zespołu – gubi linię wycofania odcinającą trzecią i czwartą kondygnację. Forma loggii, jako wstawionej, ciemnej „kostki”, materiałowo silnie kontrastuje z ceglaną ścianą i powtarzając uskakujący przekrój budynku, wzmacnia optycznie efekt. Ściana ceglana z oknami i „kostka” loggii występują na całej długości fasady zewnętrznej oraz na dziedzińcach wewnętrznych. Dyscyplina, z jaką dobrano materiały, wpływa na wizualną jednorodność inwestycji.
Zespół budynków w Wilanowie - JEMS Architekci
Drzewa i krzewy
Wymagany Planem Miejscowym wysoki wskaźnik powierzchni biologicznie czynnej pozwolił na urządzenie zieleni na gruncie rodzimym. Stanowi także o walorach architektonicznych osiedla, zapewniając mieszkańcom wysoki standard życia, nie tylko w samych budynkach, ale również w najbliższym otoczeniu. Roślinność wewnętrzna, „zielone ściany”, rozplanowanie i wielkość drzew stają się uzupełnieniem prostej geometrii architektury budynków. Dziedzińce pozwalają na optymalne przewietrzanie mieszkań, a nasłonecznienie w większości lokali jest o wiele większe niż wymagają przepisy.
Zespół budynków w Wilanowie - JEMS Architekci
Do zazielenienia stref wewnętrznych wybrano różne gatunki roślin:
- Carpinus betulus oraz Hedera helix (żywopłoty i krzewy),
- Ginko biloba oraz brzozy (drzewa),
- m.in. Clematis, Aristolochia durior, Hydrangea, Wisteria floribunda `Longissima Alba`, Vitis coignetiaew (pnącza); do ścian szczytowych zamocowano system linek stalowych, które stanowią dla nich oparcie.
Zespół budynków w Wilanowie - JEMS Architekci
Kształtowanie wnętrz
Dzięki relatywnie dużym rzutom lokali mieliśmy możliwość zastosowania znacznej wielkości okien we wszystkich pomieszczeniach. Dziś rozwiązania aranżacyjne mieszkań, zwłaszcza dużych, są różnorodne. Przykładowo, kuchnia staje się często elementem głównej przestrzeni mieszkalnej salonu (pokoju dziennego). Niewątpliwie determinuje to rozkład funkcji, ale nie wpływa na jakość samego rozwiązania funkcjonalnego planu mieszkania. Ma to również pozytywny wpływ na elewację, którą zdominowały szerokie otwarcia.
Izabela Leple-Migdalska
Marcin Sadowski
---
Wywiad z pracownią JEMS Architekci
Jakie cechy powinien mieć dobry projekt i architektura zespołu zabudowy mieszkaniowej?
Dobre osiedle powinno być przyjazne człowiekowi. Jeśli ktoś decyduje się na życie w wieży mieszkalnej w centrum miasta, to jego „własna” przestrzeń ogranicza się wyłącznie do mieszkania. Miejscem spotkań jest zwykle kawiarnia na parterze budynku lub dwie stacje metra kawałek dalej. Osiedle to podwórko, zieleń, plac zabaw, czyli to wszystko, co mieszkaniec może uznać za swoją współwłasność. Skala i typologia zabudowy jest niezwykle istotna i powinna być spójna, zarówno w kwestii zamysłu architektonicznego, jak i odpowiedniej lokalizacji.
Czy projektując zespoły wielorodzinne, myślą Państwo również o zwierzętach domowych?
Raczej nie jest to istotny problem projektowy. Większość osiedli ma otwarte zielone tereny wspólne. Uwzględniamy też zawsze m.in. wyposażenie tych przestrzeni w kosze na śmieci.
Zespół budynków w Wilanowie - JEMS Architekci
Pracownia JEMS znana jest z dużych projektów budowli użyteczności publicznej. Czy lubią Państwo projektować również bardziej kameralne obiekty, „blisko” użytkownika?
Projektujemy obiekty we wszystkich skalach, nawet małą architekturę. Mniejsze realizacje, zamawiane przez indywidualnych inwestorów, są źródłem satysfakcji, która wynika z prawdziwego kontaktu z przyszłym użytkownikiem. Nie jest on klientem dewelopera – konsumentem. Te realizacje cieszą, zwłaszcza gdy obserwujemy, jak tworzoną architekturę wypełnia codzienne życie.
----
Artykuł pochodzi z magazynu dla architektów i projektantów "świat architektury" i został przedrukowany za wiedzą i zgodą redakcji.
Pobierz wersję elektroniczną (pdf) magazynu "świat architektury" - za darmo!
red./świat architektury