Basen Olimpijski w Szczecinie
Niedziela, 23 Styczeń 2011 00:54
Nowoczesny kompleks powstał w wyniku rozbudowy Szczecińskiego Domu Sportu (dawniej Wojewódzkiego Domu Sportu). Zaprojektowana w latach 60. przez Mariana Rąbka z zespołem modernistyczna bryła stała się inspiracją dla architektów Marka Orłowskiego i Marka Szymańskiego. W kaskadowych poziomach narastania nowego budynku odnajdujemy analogie do najlepszych dzieł Franka Lloyda Wrighta i Miesa van der Rohe'a. Architekci, zafascynowani warsztatem pracy sławnych projektantów, w budynku Mariana Rąbka odnaleźli podobne podejście do bryły i detali. Inspirację dziełami modernizmu uznali więc za właściwą.
Obiekt istniejący
O jakości pierwowzoru świadczy fakt, że WDS otrzymał tytuł „Mister Szczecina” – za najdoskonalszy gmach ćwierćwiecza. Działka ograniczona ulicami Wąską, Felczaka, Unisławy i Niedziałowskiego ma atrakcyjne położenie w centrum miasta, w pobliżu Urzędu Miejskiego, na jednej z głównych kompozycyjnych osi urbanistycznych. Rzut bryły oparto na dwóch zestawionych ze sobą narożnikowo prostokątach, które podzielono na funkcjonalne strefy: pływalnię z basenem o długości 25 m, uzupełnioną trybunami dla 400 widzów, mniejszą nieckę o długości 10 m, przeznaczoną do nauki pływania, a także arenę sportową o wymiarach 30x18x7 m z widownią dla 800 widzów. W wyniku licznych przebudów, których dokonano na przestrzeni lat, obiekt zatracił swój przejrzysty układ, wymagając wyraźnej ingerencji. Już w trakcie prowadzenia prac nad nową częścią władze miasta podjęły decyzję o remoncie istniejącej. Dzięki zastosowaniu takich samych materiałów założenie uzyskało jednolity wyraz estetyczny.
Basen Olimpijski w Szczecinie
Rozbudowa
Koncepcja rozbudowy została wyłoniona w konkursie z 2007 r., którego organizatorem była Gmina Miasto Szczecin. Jej główne założenia opierają się na harmonijnym wpisaniu nowych kubatur w istniejące obiekty oraz zachowaniu modernistycznego charakteru zabudowy.
Mimo znacznego zróżnicowania terenu, do zespołu zaprojektowano wejścia bez schodów i progów, co ułatwia poruszanie się osobom niepełnosprawnym. Hol główny został pomyślany jako dwukondygnacyjny – na piętrze można przejść do kawiarni lub sal konferencyjnych. Natomiast na parterze usytuowano kasy, szatnie odzieży wierzchniej i pomieszczenia pomocnicze (sklep, ochrona, zespół higieniczno-sanitarny). Z holu można przejść do zespołu szatniowego, a dalej na halę basenową. W jej wnętrzu warto zwrócić uwagę na pomost przesuwny o napędzie elektrycznym, który pozwala podzielić basen na dwie części, co z kolei umożliwia odbywanie się niezależnych zajęć na 25-metrowych połowach.
Basen Olimpijski w Szczecinie
Zespół jest przeznaczony zarówno dla mieszkańców miasta, jak i sportowców. Dodatkowo, ośrodek oferuje pływakom trening w basenie z przeciwprądem, o powierzchni 15 m2. Dzięki przeszklonej ścianie istnieje możliwość monitorowania i nagrywania ruchów sportowca, co ułatwia przygotowanie się do zawodów.
Rozbudowane trybuny o znacznej przewyżce, przeznaczone dla 1736 widzów, umieszczone zostały wzdłuż dłuższych boków hali. W obrębie widowni wydzielono przestrzeń dla VIP-ów i prasy, którą określono mianem „kiosków”. Na parterze zlokalizowano szatnie dla zawodników, sędziów i trenerów, pomieszczenie pomiaru czasu, pokój ratownika, gabinety lekarskie i biura. W niższej części budynku znajdują się szatnie – główna dla
ok. 570 osób z 4 zespołami natryskowymi oraz dla osób niepełnosprawnych (z dostosowaną umywalnią). Z modułu szatniowego można się dostać do budynku nowego basenu, jak i hali starego, który podczas zawodów może służyć do rozgrzewki. Komunikację między obiektami umożliwia przeszklony łącznik. Piętro uzupełniono o strefę odnowy biologicznej z siłownią, sauną, solarium oraz pomieszczeniami do terapii (kinezyterapii, elektroterapii, hydroterapii).
Basen Olimpijski w Szczecinie
Konstrukcja i materiały
Konstrukcję obiektu oparto na bazie dwóch podstawowych materiałów: żelbetu i drewna klejonego. Ten drugi stanowi przede wszystkim strukturę wsporczą dachu, złożoną z łuków o rozpiętości 50 m, które stabilizowane są odciągami stalowymi. Dźwigary dachu wspierają się na żelbetowych pylonach, które pełnią również rolę konstrukcji wsporczej dla widowni. Pozostawione w stanie surowym stanowią atrakcyjny wizualnie element przestrzeni publicznych. Nad wejściem zaprojektowano strop żelbetowy na wysuniętych wspornikowo belkach. Fakturę konstrukcji w obrębie holu również pozostawiono surową. Aby nie zakłócać jej odbioru wizualnego, instalacje poprowadzono w stropie, a puszki opraw oświetleniowych zainstalowano w trakcie wylewania.
Basen Olimpijski w Szczecinie
W elewacji dominują trzy materiały: cegła i szkło w poziomie parteru oraz szklane profile, tak zwane dyle. Całość uzupełniają aluminiowo-drewniane profile okienne i drzwiowe. Dzięki takiemu rozwiązaniu architekci nawiązali do istniejących fragmentów zespołu. Zastosowanie elementów ze szkła profilowanego o naturalnym zmatowieniu (dyli) pozwoliło doświetlić halę basenową światłem dziennym, jednocześnie zapobiegając oślepianiu widzów i pływaków oraz powstawaniu intensywnych odbić od powierzchni wody. Górna część fasady została wykonana jako podwójna, z tafli szklanych ukośnych, pionowych i poziomych. Te ostatnie pełnią jednocześnie funkcję pomostów technicznych, mają wytrzymałość, która umożliwia obsłudze poruszanie się po ich powierzchni. Do wykonania tych elementów zastosowano szkło hartowane o grubości 38 mm.
Basen Olimpijski w Szczecinie
Powściągliwość w operowaniu materiałami wykończeniowymi jest bliska autorom projektu. Prostota i surowość, podyktowane częściowo przez sąsiedztwo inwestycji, sprzyjają skupieniu się na treningach – sportowców nie rozprasza jaskrawa kolorystyka. Dlatego powstały też minimalistyczne białe szatnie wyłożone płytkami, z szeroką fugą zgodną z wymogami stawianymi obiektom basenowym.
Nadmiernemu pogłosowi w hali basenowej o znacznej kubaturze zapobiegają zastosowane na suficie płyty akustyczne. Ich parametry pochłaniające i starannie obliczona geometria wraz z zamontowanymi na ścianach panelami zapewniają optymalny czas pogłosu.
Instalacje i urządzenia
Użytkownikom hali basenowej komfort zapewnia wentylacja i klimatyzacja, które jednocześnie odświeżają i osuszają powietrze. Kratki nawiewne usytuowano pod siedzeniami, a wyciągi – nad sufitem i w ścianach szczytowych. Działanie systemu wspomaga zintegrowana pompa ciepła, a energooszczędność wpływa na ekonomiczność eksploatacji. System zapewnia odzysk ciepła pochodzącego z wody odparowywanej z powierzchni basenów oraz optymalizację ilości czerpanego świeżego powietrza. Układ pracuje w trybie oszczędnym w godzinach nocnych i w dzień, gdy obiekt nie jest wykorzystywany.
Basen Olimpijski w Szczecinie
W zespole zastosowano tzw. oświetlenie dynamiczne, na które składa się szereg świetlówek usytuowanych wzdłuż fasad. System sterowany jest przez centralę, która zarządza sposobem podświetlania. Dodatkowo, całość uzupełniają oprawy montowane w poziomie terenu i nakierowane na klinkierowe fragmenty elewacji.
Basen Olimpijski w Szczecinie
Wypowiedzi ekspertów
Anna Kaczmarek i Magdalena Zawadzka
Variopool – dostawca poziomego pomostu przegradzającego, zamontowanego w basenie olimpijskim Floating Arena w Szczecinie
Jakie elementy należy uwzględnić w projekcie budowlanym, aby umożliwić zainstalowanie ruchomego pomostu?
Pomost poziomy (jedyny dotychczas stosowany w Polsce typ pomostu) wyprodukowany w technologii Variopool nie wymaga żadnych przygotowań niecki, ponieważ jest właściwie niezależny od jej konstrukcji. Pomost zaprojektowano tak, by umożliwić jego przesuwanie między wcześniej ustalonymi punktami w obrębie niecki basenowej. Utrzymanie go w danej pozycji jest możliwe dzięki punktom kotwiącym, zapewniającym stabilność, nawet pod wpływem siły
nurków, odbicia się pływających, skoków do wody czy ruchu fali. Ruch urządzenia nie wymaga montażu prowadnic wewnątrz lub na zewnątrz niecki basenowej. Dzięki systemowi drzwi po bokach pomostu, eliminuje się zniszczenia płytek wewnątrz i w obrębie basenu, w czasie jego przesuwania. Wszystkie mechanizmy związane z ruchem i kotwieniem przegrody są zamykane (dostęp przez drzwi lub klapy) i wykonane w taki sposób, aby zapobiec ingerencji osób nieupoważnionych. Panele, zarówno górne jak i boczne, są odporne na brud i zaprojektowane tak, by ułatwić przesuwanie pomostu między wyznaczonymi wcześniej pozycjami. Przesuwanie pomostu jest bardzo proste, odbywa się ręcznie lub za pomocą wózków akumulatorowych, odstawianych następnie poza plażę basenową. Dzięki temu unikamy uszkodzeń elektroniki pod wpływem agresywnego, wilgotnego środowiska bezpośrednio na hali basenowej i eliminujemy ryzyko niemożności przesunięcia pomostu w przypadku awarii mechanizmu poruszającego. Panele okładzinowe są zaopatrzone w wystarczającą ilość otworów do prawidłowej cyrkulacji wody i łatwego przesuwania urządzenia.
Ruchome dno Variopool wykorzystuje do poruszania się naturalną siłę wyporu wody i ustawione w najwyższym położeniu może służyć jako przykrycie basenu. Pozwala to zaoszczędzić około 15% energii. Wszystkie nasze urządzenia mogą być serwisowane i konserwowane bez spuszczania wody z niecki.
Dostarczają Państwo również ruchome dna. W jakich obiektach basenowych wskazane jest ich zastosowanie?
W każdym basenie: olimpijskim, szkolnym, rekreacyjnym, hotelowym, przy centrum fitness, rehabilitacyjnym czy prywatnym. Ruchome dno zamienia „zwykły basen” w wielofunkcyjną nieckę, z której mogą korzystać zarówno niemowlęta, dzieci uczące się pływać (już od 2, 3 roku życia), pływacy wyczynowi czy osoby korzystające z nowoczesnych form ćwiczeń w wodzie, takich jak aqua spinning, taniec, aqua aerobic itd. Dzięki możliwości regulowania głębokości wody w basenie, można zorganizować zajęcia siłowni wodnej dla panów, relaks wodny dla seniorów, ćwiczenia utrzymujące sprawność ruchową czy rehabilitację wodną. Możliwości wykorzystania ruchomego dna są wręcz nieograniczone, dzięki czemu można oferować użytkownikom nowe zajęcia nawet co rok, co dwa lata. Zastosowanie tego urządzenia zwiększa efektywność jednej niecki basenowej, przy tych samych kosztach eksploatacji i wpływa na jej dochodowość. Zapewnia również elastyczność w organizowaniu ćwiczeń dla użytkowników, ich zmianę (według potrzeb) oraz wprowadzanie nowych zajęć, co ponownie przyciąga klientów na basen. Oczywiście, w przypadku ruchomego dna niezwykle istotne jest, aby właśnie bez przerw i awarii było ruchome. Technologia Variopool jest praktycznie niezawodna – firma od ponad 40 lat buduje swoją markę na wysokiej jakości dostarczanych urządzeń.
Czy rozwiązanie można również zastosować w basenach istniejących, poddawanych renowacji lub remontowi?
Jak najbardziej. W związku z niewielkimi wymaganiami konstrukcyjnymi istnieje możliwość zainstalowania ruchomego dna Variopool w już istniejących nieckach. Jest to konstrukcja pływająca, która do poruszania się wykorzystuje naturalną siłę wyporu wody. W praktyce oznacza to, że konstrukcja urządzenia nie wymaga żadnych dodatkowych wzmocnień niecki basenowej ani szyn prowadzących, umieszczanych w ścianach niecki, do stabilizacji swojego położenia. Oznacza to również, że naturalna siła wyporu wody działa w każdym punkcie ruchomego dna w ten sam sposób, co zapewnia jego idealnie równe i stabilne położenie na każdej głębokości. System poruszania gwarantuje solidne unieruchomienie dna, nawet pod wpływem ruchów nurków, odbijania się od dna osób pływających czy ruchów fal. W układzie brak jest jakichkolwiek smarów, które mogłyby mieć kontakt z wodą, a przeglądy gwarancyjne, pogwarancyjne, serwisowe, wymiany części oraz ewentualne naprawy mogą odbywać się przy napełnionym wodą basenie i w godzinach nocnych, nie zakłócając pracy obiektu. Ruchome dno jest kontrolowane przy użyciu technologii PLC i można nim sterować z poziomu plaży basenowej za pomocą wodoodpornego ekranu dotykowego panelu kontrolnego. To zapewnia łatwą obsługę ustawiania dna na dowolnej, wybranej w danym momencie przez użytkownika, głębokości.
Na jakim etapie projektu architekt powinien skontaktować się z firmą, w celu ustalenia wymaganej powierzchni pod niecką basenu oraz rodzaju i ilości pomieszczeń technicznych?
Im wcześniej, tym lepiej. Przestrzeń konstrukcyjna, jaką trzeba przewidzieć w przypadku ruchomego dna, to 60 cm jego grubości. Nie wymaga ono dodatkowych pomieszczeń technicznych, poza standardowym podbaseniem. Ruchome dno Variopool jest praktycznie niezależne od niecki basenowej, tzn. nie wymaga dodatkowych prowadnic lub innych elementów wbudowywanych w nieckę lub jej okolice. Natomiast ze względu na wiele pytań, jakie pojawiają się podczas projektowania i uzgadniania rysunków, jest lepiej, jeśli prace nad projektem ruchomego dna i niecki basenowej są prowadzone prawie równocześnie. Variopool zaopatruje architektów w dokumentację dotyczącą ruchomych den i pomostów przegradzających.
Czy zapewniają Państwo kompleksową obsługę systemu, w tym dostawę, montaż i serwis?
Jesteśmy bezpośrednim producentem wszystkich dostarczanych przez nas urządzeń. To niezwykle ważne na każdym etapie – od projektowania, poprzez produkcję i dostawę – a szczególne znaczenie ma przy montażach i serwisie. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu, możemy zrealizować wiele indywidualnych życzeń klienta – np. w Szczecinie pomost, oprócz listwy spoczynkowej po obu stronach, dopasowuje się również do wystających stopni spoczynkowych w ścianach szczytowych niecki basenowej. Zawsze dostarczamy projekt „pod klucz”, czyli oferujemy projektowanie, produkcję, dostawę, montaż i serwis. Wszystkie prace są wykonywane przez doświadczonych pracowników. Dajemy również gwarancję na części zamienne do urządzeń – tzn. w momencie zakupu klient może być pewien, że przez ok. 25–30 lat Variopool będzie dysponował częściami zamiennymi, nawet jeśli w międzyczasie pojawią się nowe modele. Mamy bogate doświadczenie (ponad 450 projektów na całym świecie) w serwisowaniu naszych urządzeń w różnych krajach. Serwis funkcjonuje przez 24 godziny, 7 dni w tygodniu, a dzięki zaawansowanemu technologicznie systemowi sterowania mamy dostęp do informacji dotyczących stanu naszych urządzeń, co umożliwia bardzo szybką reakcję.
Jacek Degórski
Koordynator techniczny YIT POLAND Spółka z o.o.
Wentylacja Basenu Olimpijskiego w Szczecinie składa się z instalacji bytowej i oddymiającej przeciwpożarowej. Ważnym problemem, który należało rozwiązać było parowanie i wykraplanie się wody na powierzchniach dużych przeszkleń. Dlatego zastosowany został nawiew powietrza poprzez szyny szczelinowe, skierowany na szklane płaszczyzny co skutecznie przeciwdziała niekorzystnym zjawiskom.
W amfiteatralnie ukształtowanej widowni nawiewniki wirowe schodowe umieszczono bezpośrednio pod siedziskami. Rozwiązanie to gwarantuje widzom komfortowe warunki, dzięki doprowadzeniu świeżego powietrza do każdego fotela nie powodując jednocześnie nieprzyjemnego wrażenia przeciągu. Klimatyzację pomieszczeń kawiarni, serwerowni, ochrony, kontroli pomiarów podczas zawodów, SPA itp. wykonano jako indywidualną. Zastosowano klimatyzatory freonowe typu Split.
Instalacje wodno – kanalizacyjne objęły kanalizacje - deszczową podciśnieniową i sanitarną – oraz instalacje - hydrantową i wody zimnej.
Instalacje ciepła wykonano kompleksowo, poczynając od węzła grzewczego, zasilanego z miejskiej sieci ciepłowniczej poprzez ciepło technologiczne dla ogrzewania wody basenowej i urządzeń typu nagrzewnic central wentylacyjnych, aż do typowego centralnego ogrzewania budynku. W szatniach wykonano grzewczy system podłogowy, a w pozostałych pomieszczeniach - grzejnikowy.
W instalacji ciepłej wody użytkowej zastosowano bardzo efektywną dwu stopniową centralę odzysku ciepła z automatycznym układem płukania rekuperatora oraz pompą ciepła. Dzięki temu uzyskano bardzo wysoką sprawność odzysku ciepła. Woda o temperaturze około 28-31°C – odpadowa z popłuczyn filtrów basenowych oraz ścieków z natrysków - po przejściu przez centralę odzysku ciepła umożliwia podniesienie temperatury przepływającej wody świeżej z 10°C do 30-35°C. Rozwiązanie znacząco zmniejsza zużycie energii pozyskiwanej z zasobów środowiskowych, przyczyniając się do ochrony środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju”.
Basen Olimpijski w Szczecinie
Krzysztof Sznajder
Polring-Glas – akredytowany instalator systemu Pilkington Profilit™
W obiekcie Basenu Olimpijskiego w Szczecinie architekci zaprojektowali liczne przeszklenia z wykorzystaniem szkła profilowego Pilkington Profilit™. Produkt ten został wykorzystany m.in. do przeszklenia fasad na wysokości pomostów roboczych nad trybunami. W fasadach zastosowano przeszklenia podwójne ze szkła Amethyst typ K25/60/7 od zewnątrz oraz Plus 1,7 typ K25/60/7 od wewnątrz. Obydwa rodzaje szkła mają powierzchnię o fakturze ornamentowej (wzór nr 504). Taka konfiguracja umożliwiła uzyskanie przeszklenia o delikatnie niebieskiej barwie oraz niskim współczynniku przenikania ciepła Ug = 1,8 W/m2K. Zastosowany pas ciągłego przeszklenia ma w naturalny sposób doświetlić wnętrze obiektu, a także subtelnie wyeksponować jego delikatną i lekką konstrukcję. Zalety rozwiązania pozwoliły na wymodelowanie prostej bryły budynku bez zastosowania jakichkolwiek podziałów konstrukcyjnych na obwodzie przeszklenia w górnej partii. Na uwagę zasługuje fakt, że całkowity obwód budynku wynosi 238 metrów. Aby zachować ciągłość transparentnego pasa, zastosowano rozwiązanie z narożnikami całoszklanymi, bez tradycyjnych słupków.
W kompleksie basenowym, ze szkła Pilkington Profilit™ wykonano również daszek łączący bryłę obiektu istniejącej sali gimnastycznej i nowo wybudowanego basenu. Umiejętnie dobrana faktura i rodzaj tafli doskonale sprawdzają się szczególnie w miejscu, w którym – przy utrudnionym dostępie z zewnątrz – wykorzystanie szkła płaskiego mogłoby powodować poważny problem z utrzymaniem czystości po dłuższym czasie użytkowania. Zastosowanie szkła Pilkington Profilit™ w istotnych fragmentach wnętrza, takich jak kiosk kasowy czy lady recepcji i baru, pokazało, z jak dużą dowolnością i wszechstronnością architekci mogą wkomponowywać szkło profilowe w elementy wystroju.
Dzięki wykorzystaniu różnorodnych cech szkła, wynikających z kształtu, faktury czy właściwości termicznych, Pilkington Profilit™ okazał się znakomitym materiałem na elementy doświetlające, jak również do tworzenia architektury wnętrz. Stanowi to o wielkich walorach architektonicznych tego produktu. Na skutek tak kompleksowego wykorzystania, po raz kolejny okazało się, że szkło profilowe – często kojarzone z budynkami przemysłowymi – dzięki kształtowi, dostępnym barwom i fakturom, w połączeniu z przemyślaną koncepcją architekta, nadaje budynkowi nowoczesny wygląd, jednocześnie harmonijnie komponując się z otoczeniem. Obiekt basenu w Szczecinie jest tego doskonałym przykładem.
Konrad Czerniak
Reprezentant Polski w pływaniu, zawodnik Wisły Puławy
Jak ocenia Pan basen w Szczecinie pod względem sportowym?
Spełnia on wszystkie wymogi polskiego prawa i FINA. Najważniejsze dla pływaków są: basen do rozgrzewki i pomieszczenie, gdzie można się zrelaksować przed startem. Basen, na którym były rozgrywane zawody, nie tylko wyposażono w te elementy, ale również pod względem temperatury wody, głębokości, rodzaju słupków startowych jest bez zarzutu.
Jak pływalnia prezentuje się na tle innych tego typu obiektów na świecie?
Floating Arena nie odbiega od światowych standardów. Moim zdaniem, jedyne czego brakuje, to większa przestrzeń, powierzchnia. Może to być jednak subiektywne odczucie, ponieważ często startuję w zawodach organizowanych w Madrycie, gdzie wielkość basenu jest podyktowana obecnością wież do skoków. Jestem pewien, że z czasem w Szczecinie wymagana będzie rozbudowa trybun. Na Mistrzostwach Polski problem ilości miejsc dla widzów nie był jeszcze zauważalny, ale Mistrzostwa Europy to znacznie poważniejsza i większa impreza. Nie chodzi tylko o zawodników, trenerów, kibiców – dodatkowo trzeba będzie wyodrębnić miejsce dla prasy, mediów, fotoreporterów.
Które z zastosowanych na pływalni rozwiązań zwróciło Pana uwagę?
W porównaniu z innymi basenami w Polsce, na pewno telebim o znacznych rozmiarach zamontowany na końcu basenu. Dzięki temu wnętrze jest atrakcyjniejsze i nowocześniejsze, a zawody jeszcze lepiej się ogląda. Jeżeli chodzi o cały obiekt, w tym nieckę basenu, szatnie, pokoje przeznaczone na rozgrzewkę, sale do masażu itd., to spełnia on współczesne standardy. Podobne rozwiązania dobrze sprawdzają się w innych basenach, dlatego myślę, że w Szczecinie również tak będzie.
Czy podoba się Panu architektura kompleksu?
Zdecydowanie tak. Basen w Szczecinie to obiekt nowoczesny a jednocześnie klasyczny. Wszystko jest na swoim miejscu. Tak być powinno. Wprawdzie to mniej ważne dla pływaka startującego w zawodach, ale duże wrażenie wywarł na mnie wygląd kompleksu z zewnątrz. Budynek zdecydowanie wyróżnia się spośród okolicznych zabudowań.