Stadion Cracovii - przebudowa obiektu piłkarskiego
Wtorek, 18 Styczeń 2011 21:11
W 2007 r. Gmina Miejska Kraków rozpisała konkurs na opracowanie koncepcji przebudowy miejskiego stadionu sportowego Cracovia, w którym zwyciężyła pracownia Estudio Lamela/Sener. Zakres prac obejmował likwidację trybun ziemnych, zastąpienie ich żelbetowymi, zadaszonymi oraz dostosowanie do wymogów dla stadionów kategorii III UEFA i treningowego EURO 2012. Umożliwi to rozgrywki piłkarskie najwyższej klasy, organizowane przez Polski Związek Piłki Nożnej.
Zobacz także: Nagroda dla stadionu Cracovii
Obszar inwestycji jest ograniczony al. Focha od północy, ulicami Kraszewskiego od zachodu oraz Kałuży od wschodu. Stanowi część większego kompleksu rekreacyjnego, w skład którego wchodzą Błonie (znajdujące się pod ochroną konserwatorską), Park Jordana, bulwary nad Rudawą, zielone obszary Wzgórza św. Bronisławy i Lasku Wolskiego. Do tej pory stadion funkcjonował jako obiekt wydzielony, zamknięty. Projektantom zależało na udostępnieniu go szerszej grupie użytkowników i zintegrowaniu go z otoczeniem. Umożliwili oni również organizowanie koncertów, widowisk i innych imprez masowych, co uzupełni funkcje pozostałych obiektów znajdujących się w otoczeniu, tj. Muzeum Narodowego, Biblioteki Jagiellońskiej, Akademii Rolniczej i Uniwersytetu Jagiellońskiego. W drugim etapie inwestycji obiekt zostanie rozbudowany o halę sportową.
Założenia
Istotnym zagadnieniem było właściwe wpisanie przebudowywanej bryły w krajobraz urbanistyczny i sylwetę miasta, którą zaobserwować można ze Wzgórza Wawelskiego i Kopca Kościuszki. W tym celu architekci odwrócili pole gry, tak by jego dłuższy bok był równoległy do al. Focha. W ten sposób uporządkowano układ założenia i uzyskano funkcjonalne kubatury pod trybunami. Spełnione zostały również wskazania z decyzji o warunkach zabudowy, dotyczące linii oraz wysokości obiektu. Zakładały one również stworzenie otwarcia kompozycyjnego w kierunku ul. Filareckiej. Motywem przewodnim projektu stały się charakterystyczne pasy występujące w logotypie Cracovii.
Formę uzupełniają dwa miejskie place, z których jeden, zlokalizowany przy ul. Kałuży pełni funkcję reprezentacyjnej strefy wejściowej. Drugi, od strony ul. Kraszewskiego, ma charakter rekreacyjny, jest też ważnym elementem ułatwiającym ewakuację z budowli. Na placach zlokalizowano punkty sprzedaży biletów, dzięki czemu ich zakup może być prowadzony niezależnie od działania stadionu. Powierzchnia przed obiektem została wybrukowana kostką, którą ułożono w dekoracyjne pasy. Urbanistykę uzupełnia projekt zagospodarowania terenu, zakładający zachowanie istniejących i wartościowych elementów zieleni. Zostaną one wzbogacone o małą architekturę i oprawy oświetleniowe.
Stadion Cracovii - przebudowa obiektu piłkarskiego
Forma
Obiekt płynnie wpisuje się w otoczenie. Mimo znacznych rozmiarów (długości fasad dochodzą do 150 m) nie dominuje. Przykładowo, elewacja od strony al. Focha została wycofana o 11 m w stosunku do krawężnika, a dzięki zastosowaniu wertykalnych podziałów szkła, projektantom udało się uzyskać optyczną lekkość. Obijające tafle dodatkowo wzmagają efekt wtopienia w krajobraz. Fasada południowa, narażona na nadmierną ekspozycję słoneczną, została przysłonięta pionowymi żaluzjami w okładzinie aluminiowej. Jej podział podyktował układ konstrukcyjny dźwigarów zadaszenia trybuny głównej. Na ścianach wschodniej i zachodniej podkreślono horyzontalny układ bryły.
Stadion Cracovii - przebudowa obiektu piłkarskiego
Obok szkła w elewacji dominują jasnobeżowe płyty ceramiczne. Wejścia zaakcentowano ścianami z krat stalowych, malowanych na ciemny, szary kolor, które zostały tak zainstalowane, by istniała możliwość całkowitego otworzenia budynku. Jest to szczególnie ważne podczas zapełniania widowni. Dzięki kontynuacji posadzki z placów w holach głównych, zaciera się granica między przestrzenią zewnętrzną a wnętrzem budynku.
Trybuny i boisko
Centralnym elementem planu jest boisko z polem gry o wymiarach 68x105 m. Całość pokryto naturalną murawą, której jakość można kontrolować dzięki systemowi podgrzewania, zraszania i drenażu. Układ uzupełnia odwodnienie liniowe, przy którym zastosowano trawę syntetyczną, a od strony trybun kostkę betonową. Rozwiązanie to ułatwia utrzymanie instalacji w dobrym stanie i wydłuża czas jej prawidłowego funkcjonowania. Płyta ograniczona została liniami bocznymi i oddalona od trybun – od północnej o 6 m, od wschodniej i południowej o 8 m i zachodniej o 10 m. Wzdłuż centralnie położonej, w południowej trybunie, strefy VIP zaprojektowano poszerzenie, w którym umieszczono ławki dla trenerów i zawodników rezerwowych.
Stadion Cracovii - przebudowa obiektu piłkarskiego
Zadbano o odpowiednie oświetlenie areny, a wśród dodatkowych rozwiązań znalazły się projektory z systemem sterowania. Umożliwiło to tworzenie różnorodnych scenariuszy iluminacji, które mogą być uruchamiane w zależności od rodzaju widowiska.
Prostokątny układ pola gry powiela widownia zaprojektowana dla 15 tys. osób. Krzywa nachylenia przekroju umożliwia uzyskanie optymalnej przewyżki nad poprzedzającym rzędem, która mieści się w przedziale 9–15 cm dla trybun i ponad 13,5–20 cm dla strefy VIP. Przyjęto głębokość 80 cm, a szerokość miejsca 45 cm. W strefie dla najważniejszych gości wartości te zostały powiększone odpowiednio do 90 cm i 60 cm. Zastosowano składane krzesełka, które ułatwiają napełnianie i opuszczanie trybun. Ich kolorystyka (biała, jasnoszara, czerwona i ciemnoczerwona) stanowi nawiązanie do barw klubu. Najdalej siedzący widzowie znajdują się w odległości 90 m od boiska, co dla obiektu tych rozmiarów jest wartością optymalną. W obrębie zachodniej części zastosowano trybuny stalowe, które można zdemontować, a w miejsce ich zlokalizować scenę. W ten sposób obiekt może służyć koncertom i różnego rodzaju imprezom. Dodatkowo jeden z sektorów przeznaczono dla rodzin z małymi dziećmi, dla których m.in. zamontowano odpowiednie meble. Niezależnie od odbywającego się widowiska publiczność przechodzi przez śluzy bezpieczeństwa przed wejściem na widownię. Urządzenia zlokalizowano na linii ogrodzenia przy placach wejściowych. Trybuny są bezpośrednio dostępne z poziomów parteru oraz pierwszego i trzeciego (balkon).
Obiekt jest przystosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych, a na trybunach zlokalizowano 42 miejsca w wyodrębnionym sektorze i 8 w strefie VIP. W ich pobliżu usytuowano odpowiednie sanitariaty, bar oraz punkt pierwszej pomocy.
Pomieszczenia
Pod trybunami zaprojektowane zostały pomieszczenia uzupełniające i obsługujące stadion (punkt pierwszej pomocy, bar, pomieszczenia porządkowe). W ich skład weszły również ogólnodostępne pomieszczenia higieniczno-sanitarne zaprojektowane zgodnie z przepisami PZPN i ustaleniami z przedstawicielami biura do spraw EURO 2012. Od strony ul. Focha zlokalizowano dwukondygnacyjne powierzchnie usługowe przeznaczone na wynajem oraz restaurację. W reprezentacyjnym holu wschodnim usytuowano sklep kibica. Strefa VIP dostępna jest z niezależnego wejścia w fasadzie południowej, a poprzedza ją jednoprzestrzenny hol obsługiwany od strony strefy gastronomicznej. Wyodrębniono tu również sanitariaty. Na trybuny prowadzą cztery pary panoramicznych, przesuwnych przeszklonych skrzydeł drzwiowych.
Stadion Cracovii - przebudowa obiektu piłkarskiego
W południowej części parteru zlokalizowano pomieszczenia dla zawodników i sędziów. Wejścia łączą miejsca postojowe dla autokarów sportowców oraz hol. Graniczą z nim strefy przeznaczone do udzielania wywiadów, sala konferencyjna i część dla mediów. Z holu przejść można również do zespołów dla gości i gospodarzy (każdy z własną szatnią, prysznicami, pokojem masażu oraz strefą dla sztabu szkoleniowego) oraz szatni sędziów. Usytuowano tu także pokój dla rodzin zawodników, pomieszczenie VIP, szatnię dla młodzików, strefę odnowy biologicznej, salę rozgrzewki, gabinety kontroli antydopingowej oraz badań lekarskich. W części południowo-zachodniej parteru zlokalizowano magazyny i pomieszczenia techniczne oraz wjazd dla straży pożarnej i pojazdów uprawnionych.
W obrębie poziomu drugiego umieszczono sky-boxy złożone z lóż przeznaczonych do wynajęcia przez indywidualnych klientów, dostępnych zarówno z holu dla VIP-ów, jak i bezpośrednio z zewnątrz. Zaprojektowano dwa typy pomieszczeń. Większe składają się 24–30 miejsc siedzących na trybunie, z własnym zespołem sanitarnym i aneksem kuchennym. Mniejsze obejmują od 15 do 20 krzeseł i toalety. Na poziomie drugim zlokalizowano również biura administracyjne Cracovii.
Część poziomu czwartego wydzielono dla prasy i reporterów. Łącznie zaprojektowano 75 stanowisk, studia oraz pomieszczenia speakera i realizacji dźwięku. Zlokalizowano tu również kamerę główną i kamery szesnastego metra.
Konstrukcja
Struktura obiektu została podzielona na żelbetową konstrukcję trybun i zamontowane na niej stalowe podpory zadaszenia. Ta pierwsza składa się z ram z rygli o wymiarach 50x60 cm i 50x70 cm, rozstawionych co 6 m, które spina prefabrykowana płyta trybun o kształcie łamanym i elementach pionowych o grubości 15 cm i poziomych o grubości 10 cm. Z ramami powiązane są również zespolone słupy zewnętrzne (wymiary 40x150 cm i 50x200 cm), zaprojektowane w odstępach 4 m od siebie, na których oparto drugą część omawianej struktury. Dodatkowo, ramy łączą rygle poprzeczne o wymiarach 40x60 cm lub rygle stropowe, słupy zaś łączą stropy o grubościach 25 i 30 cm. Płyty połączone są z ryglami ram za pomocą trzpieni stalowych, umieszczonych w otworach elementów monolitycznych prefabrykowanych, zalewanych zaprawą.
Przekrycia trybun są niezależnymi, samonośnymi, wspornikowymi ustrojami konstrukcyjnymi. Stalowe dźwigary w rozstawach 4 m zamocowano sztywno do słupów. Całość stężono tężnikami podłużnymi w kształcie litery X w pasie górnym i dolnym dachu oraz pionowymi. Nad trybuną wschodnią i zachodnią zastosowano pokrycie z blachy trapezowej, a nad pozostałymi ułożono transparentne płyty poliwęglanowe.
Magdalena Zasuwa
architekt z Estudio Lamela
----
Artykuł pochodzi z magazynu dla architektów i projektantów "świat architektury" i został przedrukowany za wiedzą i zgodą redakcji.
Pobierz wersję elektroniczną (pdf) magazynu "świat architektury" - za darmo!
red./świat architektury