Stadion Legii - warszawska realizacja pracowni JSK Architekci
Wtorek, 07 Grudzień 2010 23:19
Obiekt budzi wiele emocji zarówno w środowisku architektonicznym, jak i wśród fanów sportu. Spoczywająca na masywnym cokole i przykryta lekkim dachem sylwetka stadionu harmonijnie wpisuje się w kontekst urbanistyczno-historyczny, zachowując przy tym swój indywidualny charakter. Zgodnie z wytycznymi inwestora zaplanowano budowę nowego stadionu na miejscu istniejącego. Przyjęto czterogwiazdkową rangę obiektu (elite stadion), co oznacza, że pojemność trybun musiała wynieść minimum 30 000 miejsc siedzących. Trybuny są w pełni zadaszone i spełniają najwyższy standard UEFA.
- Mecz to wielki show, a my stwarzamy ramy dla tego przedstawienia. Celami architekta w projektowaniu stadionu powinno być stworzenie dobrej atmosfery, doskonałej akustyki, bliskości trybun i boiska - mówią projektanci stadionu Legii Warszawa.
Przeczytaj wywiad: JSK Architekci o Stadionie Legii
Układ urbanistyczny i kontekst historyczny
Atutem inwestycji jest jej położenie w sąsiedztwie ul. Czerniakowskiej, zabudowy śródmiejskiej i rozległego parku. Zieleń stanowi fragment zabytkowej, urbanistycznej. Osi Stanisławowskiej z XVIII w., która stała się dla architektów elementem zarazem ograniczającym, jak i inspirującym określone rozwiązania. Jako odniesienie dla samej bryły przyjęto wysokość otaczających drzew - ostatecznie korona stadionu osiągnęła pułap 20 m. Dzięki temu obiekt, mimo znacznych wymiarów, nie dominuje nad krajobrazem, a lekki dach o wyraźnie zaznaczonej konstrukcji unosi się nad koronami drzew. Projektanci podkreślili także swój szacunek do zabudowy historycznej, a w szczególności do Zamku Ujazdowskiego. Zależało im na takim ograniczeniu najwyższych punktów bryły stadionu, aby nie dominowały nad kalenicą dachu (38 m) i wieżami (45 m) zabytkowej budowli.
Stadion Legii - warszawska realizacja pracowni JSK Architekci
Dookoła obiektu wydzielono bezpieczną strefę pieszą, która umożliwia gromadzenie się widzów przed wydarzeniem sportowym i spokojne wyjście ze stadionu, nawet w sytuacji awaryjnej. Obszar ten służy również obsłudze technicznej i komunikacyjnej.
Położenie stadionu przy należącym do założenia Osi Stanisławowskiej Kanale Piaseczyńskim wymagało uzgodnienia projektu z władzami konserwatorskimi. Prócz tego, zachowana została elewacja zachodnia trybuny głównej, którą uznano za element o wysokich wartościach architektonicznych, historycznych i identyfikacyjnych klubu.
W sektorze tym projektanci przewidzieli pomieszczenia dla VIP-ów. Stamtąd można obserwować zarówno rozgrywki sportowe, jak i rozciągające się na zachód od stadionu tereny parkowe. Zachowana fasada została wyeksponowana także od strony wnętrzna, dzięki obejmującej kilka kondygnacji przestrzeni, doświetlonej za pomocą szklanego dachu. Wysoki standard użytkowania zapewnia odpowiednia jakość wyposażenia i zastosowanych materiałów wykończeniowych, a także ciekawy sposób rozwiązania ścian, podłogi i oświetlenia.
Ze względów użytkowych oraz z konieczności doświetlenia pomieszczeń, zaproponowano wyrównanie mniejszych otworów okiennych do wielkości portfenetrów zlokalizowanych nad wejściami i nad klatkami schodowymi historycznej elewacji. Natomiast ze względu na zły stan techniczny konieczne było jej częściowe rozebranie. Usunięte fragmenty zostały odtworzone na wzór stanu pierwotnego i nadbudowane na całej długości szklaną bryłą, cofniętą na ok.1,5 m w stosunku do istniejącej ściany. Jej obecność nabiera wyjątkowego wyrazu szczególnie po zmroku, kiedy oświetlone wnętrze promieniuje na zewnątrz i wzbogaca efekt podświetlonej historycznej fasady. Architekci podkreślają, że włączenie elementu historycznego w nowoczesną bryłę stadionu wyróżnia projekt Legii na tle innych obiektów. Zgodnie z zaleceniami konserwatorskimi, założono również zachowanie modernistycznego pawilonu dawnej pływalni z wieżą skoków. Niestety, obiekt zostanie rozebrany, a pozostanie jedynie jego dominanta
Stadion Legii - warszawska realizacja pracowni JSK Architekci
Arena i widownia
Architekci, biorąc pod uwagę aspekt społeczny, założyli stworzenie obiektu przyjaznego i otwartego, a jednocześnie bezpiecznego, w którym możliwe będzie uczestnictwo szerokiej widowni w atmosferze wydarzenia sportowego. Przestrzeń, w której przebywają kibice, ma generować pozytywne emocje i sportową atmosferę dopingu. W związku z tym przyjęto następujące rozwiązania.
- Maksymalne zbliżenie trybun do pola gry. Pierwszy rząd widowni został nieznacznie wyniesiony (ok. 70 cm) nad boisko. Dzięki temu widzowie znajdują się blisko akcji toczącej się na polu gry i mają wrażenie bezpośredniego udziału w meczu.
- Aby żaden element architektoniczny nie ograniczał widoczności, zastosowano szklane balustrady dla dolnych i górnych trybun.
- Dobrą widoczność zapewnia także przewyżka rzędów (od 9,5 do 15 cm, wymóg UEFA min. 9 cm).
- Organizacja widowni może być dowolnie modyfikowana za pomocą odpowiednio rozlokowanego systemu ogrodzeń i barier, które mogą być usuwane lub montowane, w zależności od planowanego widowiska.
- Bezpieczeństwo widzów zapewnia monitoring oraz czytelny system identyfikacji wizualnej. Odpowiednie rozwiązania zapewniają komfortowe warunki dla osób niepełnosprawnych.
Stadion Legii - warszawska realizacja pracowni JSK Architekci
Wspomniana już promenada, zlokalizowana na cokole stadionu, pełni funkcję zwornika komunikacyjnego i funkcjonalnego. Usytuowano tu szereg elementów uzupełniających, jak toalety, punkty gastronomiczne (20 kiosków o zróżnicowanym menu), pierwszą pomoc i ochronę. Stąd również odbywa się bezpośrednie napełnianie trybun dolnych a przez schody i womitoria - trybun górnych. Z promenady można także oglądać mecz na stojąco. Promenada stanowi zwieńczenie cokołu ukształtowanego za pomocą zazielenionych skarp, kamiennych murów i elementów z betonu architektonicznego. Kompozycja w naturalny sposób wpisuje się w otoczenie i park.
Stadion Legii - warszawska realizacja pracowni JSK Architekci
Wielofunkcyjność
Obiekt przeznaczony jest do różnorodnych funkcji. Na trybunie północnej - tzw. „żylecie" - zaplanowano możliwość demontażu siedzisk i użycie jej jako trybuny stojącej dla najbardziej zaangażowanych w doping kibiców. Według aktualnych przepisów nie jest jednak możliwe korzystanie z niej jako trybuny stojącej.
W pozostałych strefach widowni usytuowano strefy demontowalnych siedzisk, po usunięciu których powstają dodatkowe przejścia ewakuacyjne, konieczne w trakcie imprez masowych, jak koncerty czy meetingi wykorzystujące powierzchnię boiska jako widownię i scenę.
Stadion Legii - warszawska realizacja pracowni JSK Architekci
W południowo-zachodnim narożniku stadionu zlokalizowano panoramiczne studio telewizyjne, które może również spełniać rolę pomieszczeń do przeprowadzania wywiadów i spotkań reporterskich. Na najwyższym piętrze pawilonu usytuowano centralę ochrony, pomocy lekarskiej i bezpieczeństwa pożarowego. Na koronie stadionu zaprojektowano osłonę przed wiatrem w formie oszklonego ekranu, dzięki czemu można stamtąd podziwać panoramę Warszawy.
W części zawodniczej, znajdującej się w parterze trybuny głównej, zaprojektowano zespół szatni z pomieszczeniami odnowy biologicznej oraz fizykoterapii, gabinety lekarskie, pokoje dla sędzów, dziennikarzy oraz przedstawicieli FIFA i UEFA.
Funkcje podstawowe uzupełnia szereg pomieszczeń, które zapewniają użytkowanie budynku niezależnie od aktualnych wydarzeń. Pomieszczenia trybuny głównej, jak klub biznesowy (dla 1700 osób, z indywidualną kuchnią) i loże, mogą działać codziennie i służyć jako sale konferencyjne, briefingowe i bankietowe. W skrzydle północnym cokołu (ul. Łazienkowska) zlokalizowano muzeum klubu, sklep kibica, sport bar oraz strefę administracyjną z biurami klubu. Część wschodnią i południową cokołu wypełnia dwupoziomowy garaż mieszczący 779 samochodów.
Konstrukcja i wykończenie
Przekrycie „unoszące się" nad stadionem, widoczne z wielu punktów miasta, jest zadaszeniem z tkaniny technicznej z włókien szklanych, pokrytych tworzywem PTFE. Membrana ta spoczywa na misternej konstrukcji stalowej. Od strony boiska pokrycie dachu uzupełnia pas płyt poliwęglanowych, który zapewnia lepsze doświetlenie naturalne murawy. Podstawowy układ konstrukcyjny trybun został wykonany z żelbetu, na którym zamontowano stalowe kratownice przestrzenne konstrukcji dachowej w rozstawie ok. 21 m i wysięgu ok. 32 m. Właściwe napięcie membrany gwarantuje odpowiednio zaprojektowany system lin. Rury spustowe odwodnienia dachu zostały ukryte w elementach konstrukcyjnych.
Stadion Legii - warszawska realizacja pracowni JSK Architekci
Stadion Legii - warszawska realizacja pracowni JSK Architekci
Trybuny wykonano z betonu architektonicznego ze zbrojeniem podwieszanym w formach podczas betonowania. Dzięki temu wyeliminowano konieczność stosowania podkładek dystansowych i uzyskano wysoką jakość powierzchni, a także atrakcyjny wygląd zewnętrzny.
Cały obiekt, w tym schody, womitoria, poręcze balustrad, jest iluminowany od zewnątrz i wewnątrz. Na szczególną uwagę zasługują rozwiązania zastosowane w płaszczyźnie dachu, m.in. efekt „laola" w barwach Legii. Zieleń skarp została dodatkowo podświetlona oprawami energooszczędnymi typu LED w kolorze zielonym.
Przeczytaj także wywiad: JSK Architekci o Stadionie Legii
----
Artykuł pochodzi z magazynu dla architektów i projektantów "świat architektury" i został przedrukowany za wiedzą i zgodą redakcji.
Pobierz wersję elektroniczną (pdf) magazynu "świat architektury" - za darmo!
red./świat architektury