Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu
Poniedziałek, 06 Grudzień 2010 22:32
W październiku 2010 zakończono realizację przebudowy i rozbudowy budynku XIX-wiecznej kamienicy czynszowej z przeznaczeniem na nową siedzibę Miejskiej Biblioteki Publicznej w Opolu . Realizacja jest wynikiem otwartego konkursu architektoniczno - urbanistycznego na budynek Miejskiej Biblioteki Publicznej z września 2006 roku. W chwili obecnej trwają prace związane z wyposażeniem wnętrz. Przekazanie obiektu do eksploatacji planowane jest na początek 2011 roku.
Zobacz także: Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu - wnętrza
Budynek zlokalizowany jest na skraju starego miasta w Opolu, niedaleko rynku. Sąsiaduje z kanałem Młynówką oraz parkiem miejskim - plantami starego miasta. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się gotycko-barokowy klasztor Franciszkanów oraz Muzeum Jeńców Wojennych. Obiekt posadowiony jest na marglowym uskoku starorzecza Odry. Podczas prac archeologicznych wykonanych podczas realizacji obiektu ujawniono fragmenty średniowiecznych murów miejskich, które po odtworzeniu eksponowane są na obiekcie. Z przylegającego parku rozpościera się panorama na stare miasto, bibliotekę, kościół Franciszkanów, ratusz i wieżę Piastowską.
Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu
Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu
Budynek biblioteki zbudowany jest z dwóch zewnętrzne i stylistyczne różnych modułów: starszy pochłaniający istniejącą XIX-wieczną kamienicę i wykorzystujący jej neoklasycystyczną fasadę oraz nowy moduł o prostej formie kaskadowo wtapiający się w otoczenie. Nową część z głównym wejściem do biblioteki wpisano w zadany kwartał, zachowując istniejącą linię zabudowy starej fasady. Od strony placu Wolności - parku budynek został nieznacznie "cofnięty" od granicy działki co umożliwiło stworzenie wejścia do kawiarenki z czytelnią prasy z poziomu parku tuż obok planowanego zejścia nad wodę i przyszłą przystań na Młynówce. Elewacja południowo-zachodnia zachowuje linię zabudowy wyznaczoną przez dawny miejski mur obronny wzdłuż Młynówki. W głębi działki od strony Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych pozostawiono niewielkie otwarte patio dostępne z poziomu sali konferencyjnej, które powiększa jej przestrzeń użytkową.
Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu
Główne wejście do biblioteki znajduje się w nowej części budynku na ciągu komunikacyjnym od strony ul. Minorytów. Miejsce to wyznaczają - przeszklona szczelina między pylonami i wydzielony pas posadzki przenikający do wnętrza. Do wejścia prowadzi również parkowa aleja z pochylnią dla spacerowiczów.
Z parku przy pl. Wolności dostępne jest niezależne wejście do kawiarenki literackiej.
Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu
Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu
Elewacja starej XIX-wiecznej kamienicy (odnowiona i adoptowana bez przebudowy) - bogata w detal zestawiona została z nową, prostą formą. Oddzielenie stanowi przeszklona szczelina. Nowa część ma w sposób symboliczny kojarzyć się z pełnioną funkcją biblioteki - tomy książek ustawione na półce, czy jak arkusze zapisanego papieru. Ściany "popisane" gazetowym graffiti (ulubione teksty Edwarda Stachury z czasów studenckich ), poziomym rytmem nawiązują do podziałów i gzymsów zabytkowej fasady. Szczeliny i przeszklenie od strony parku i kanału Młynówka otwierają przestrzenie budynku na otaczającą zieleń, wodę i secesyjny „Zielony Mostek", pozwalają zaglądać do środka. Tworzy się żywa relacja z otoczeniem i płynne przechodzenie wnętrza na zewnątrz i zewnętrza do środka.
Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu
Zabieg zastosowania "powietrznej" kurtyny z blachy aluminiowej na elewacji od strony kanału scala obiekt z otoczeniem. Raster ustawiono w taki sposób, że z wnętrza można patrzeć tylko w jednym kierunku natomiast z zewnątrz budynek w jedną stronę jest „przezroczysty" a w drugą stanowi jakby blaszany błyszczący monolit co daje wyraźny efekt aktywnej i zmieniającej się elewacji w zależności od punktu obserwacji i kiedy mijamy obiekt. Część budynku zwrócona w stronę wody i patio ślizga się kaskadowo, tarasami do mniejszej skali sąsiedniego budynku Muzeum Jeńców. Reminiscencją z przeszłości na zewnątrz budynku oprócz pozostawionej starej elewacji jest fragment odnowionego średniowiecznego ceglanego miejskiego muru obronnego obok kamiennych schodów prowadzących z parku na poziom przyszłej przystani. Nad wspomnianym zejściem, na elewacji południowej zaprojektowano balkony - symboliczne punkty obserwacyjne w miejscu dawnej baszty.
Wnętrze biblioteki w sposób ścisły realizuje zadany program użytkowy zwracając uwagę na dwie drogi - drogę czytelnika i drogę książki. W nowej części budynku hol główny z centralnie umieszczoną klatką schodową, wydzielonym pasem posadzki prowadzi czytelnika do biblioteki i czytelni gdzie po wejściu na każdą kondygnację mamy widok na kanał.
Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu
Przestrzeń holu podzielono dwoma poziomami, które jednocześnie stanowią wydzielone strefy o przypisanej funkcji. Możliwe jest otwarcie kawiarenki w niedzielę nie otwierając dalszej części holu. Cały parter budynku stanowi wydzieloną strefę i może funkcjonować samodzielnie, poza czasem działania biblioteki. Otwarcie w poziomie parku "przybliża" te miejsca odbiorcy - kawiarenka i czytelnia prasy to miejsce rekreacji i spotkań. Na poziomie wejścia znajduje się punkt informacyjny. W holu jest miejsce na mini wystawy, które mogą się „wylewać" aż na poziom parku. Przeszklenie od strony parku prowadzone jest również przez dwie wyższe kondygnacje z antresolami wychodzącymi w zieleń tak aby przestrzeń parku stała się "atrium" biblioteki. Nową i starą część budynku rozdzielono podświetlaną wypełnioną kamieniami "fosą" z bambusami, która kontynuowana jest przebiegającym przez wszystkie piętra pęknięciem we wnętrzu, a na zewnątrz stanowi szklany wąski łącznik doświetlający poszczególne kondygnacje. Łączność obu części, nowej i starej na wszystkich poziomach umożliwiają kładki, pomosty pomiędzy starym a nowym po których dostajemy się np. w parterze z holu do sali konferencyjnej. Znajdując się na dowolnej kładce możemy obserwować zieleń kanału z jednej strony lub ruch miejski w przedłużeniu ulicy w stronę wschodnią. Kładką w postaci pochylni idziemy również do szatni i antykwariatu znajdującego się przy wejściu głównym. Tuż przy wejściu głównym przesmyk klatki schodowej prowadzi w głąb piwnic, gdzie umieszczono salę wystaw - galerię. W głębi foyer sala konferencyjna z dostępnym patio nad wodą, które może być przedłużeniem funkcji sal. Drugie wejście - w starej kamienicy prowadzi do klatki schodowej z windą. Przy wejściu mini magazyn podręczny na książki, na wprost drugie wyjście do sali konferencyjnej. Tuż przy wejściu zlokalizowano pokój gościnny.
Na I piętrze czytelnia tradycyjna z działem udostępniania zbiorów z punktami obsługi dzieci i dorosłych, katalogami komputerowymi oraz skomputeryzowanym punktem samodzielnej obsługi czytelnika, "pokój bajek" z widokiem do patio, z punktem obsługi dzieci. Wypożyczalnia dzieci wydzielona osobnym wejściem kładką. Wypożyczalnia dla dorosłych z wglądem na park.
Na II piętrze zbiór audiowizualny z mediateką, wypożyczalnia dla dorosłych z czytelnią komputerową przy zbiorach, dostępem do internetu i katalogiem oraz działem informacji i promocji.
III piętro obejmuje dział gromadzenia i opracowania zbiorów z centralnym magazynem książek oraz administrację i serwerownię. Posiada bezpośrednie połączenie z pionem komunikacyjnym i windą. Sekretariat i dyrekcja w pobliżu klatki schodowej "czytelników". Z sekretariatu i komunikacji ogólnej wyjście na taras z widokiem na wodę.
Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu
Rozwiązania materiałowe i konstrukcja budynku
Koncepcja projektowa zakładała pozostawienie fasady, ściany szczytowej oraz piwnic istniejącej kamienicy. Nowo projektowana część oraz uzupełnienia w starej tkance projektowane są jako żelbetowe monolityczne w układzie słupowym na siatce modularnej. Ściany zewnętrzne żelbetowe warstwowe. Fundamentowanie dostosowane do istniejących warunków geologicznych. Dachy płaskie. Elewacja monolityczna betonowa z okładziną z płyt włókno-cementowych, nad kanałem częściowo przykryta "powietrzną mgłą" z siatki na ruszcie stalowym. Elewacja frontowa i boczna monolityczna betonowa z okładziną i odpornym na UV wymalowaniami graffiti. Balkony z okładziną z metalizowanego laminatu. Wykończenie wewnętrzne holu na posadzce stanowi kamień w dwóch kolorach oraz kostka granitowa dwubarwna. Wykończenia pozostałych kondygnacji surowe i skromne. Instalacje wentylacji prowadzone jako odkryte.
Oświetlenie liniowe
Podczas realizacji zastosowano ciekawą i nowatorską technikę utrzymania zabytkowej fasady. W starą tkankę kamienicy wprowadzono przed rozbiórką przestrzenny żelbetowy układ słupowo-ryglowy rozmijający się z istniejącą konstrukcją kamienicy. Po jego wykonaniu zakotwiono do niego pozostawianą fasadę a pozostałą część obiektu wyburzono. Uzupełniony następnie o stropy i ścianki wypełniające żelbetowy układ słupowo-ryglowy stał się podstawowym układem konstrukcyjnym budynku biblioteki. Rozwiązanie to niewidoczne po realizacji obiektu, podczas projektowania wymagało specyficznego sposobu podejścia do funkcji i konstrukcji. Pozwoliło to na niewykonanie kosztownej tymczasowej konstrukcji zabezpieczającej czterokondygnacyjną fasadę przed zawaleniem, oraz ograniczyło konieczność zamknięcia ulicy co ograniczyło koszty inwestycji.
Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu
Miejskia Biblioteka Publiczna w Opolu
Inwestor: Miasto Opole
Architektura: ARCHITOP Andrzej Zatwarnicki
- arch. Małgorzata Zatwarnicka
- arch. Andrzej Zatwarnicki
opracowanie :
- mgr inż. Dagmara Czernecka
konstrukcja :
- mgr inż. Mirosław Łotarewicz
- mgr inż. Maria Smolarska
Realizacja :
- Energopol Trade Opole Spółka z o.o.
Projekt 2007
Zakończenie budowy 2010
Powierzchnia użytkowa 2366m²
Kubatura 10742m³
Tekst i fotografie: ARCHITOP Andrzej Zatwarnicki