Rozbudowa Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Kaliszu
Środa, 07 Lipiec 2010 15:46
Tytułowa inwestycja, polegająca na stworzeniu kompleksu obiektów dla Wydziału Pedagogiczno- Artystycznego, wyłoniona w konkursie w 2006 r., zakończona została w 2009 r. Zwraca uwagę przechodzących wzdłuż ulicy Nowy Świat śmiałą bryłą i zdecydowaną kolorystyką. Mocna rzeźba sali koncertowo-konferencyjnej organizuje przestrzeń i stanowi nowy znak rozpoznawczy Uniwersytetu. Kompleks pełen pogodzonych sprzeczności zrealizowano według projektu Jacka Bułata i jego pracowni.
Tworzenie przestrzeni
Głównym zamysłem w kształtowaniu obiektu było połączenie i podkreślenie kontrastów - między innymi zestawienie tradycji istniejącego budynku z nowym, miejsca nauki ze strefą studenckich spotkań, otwartych fragmentów biblioteki z jej chronionymi, zamkniętymi magazynami. Wyliczenie zamyka różnorodność funkcji ukryta w prostej bryle obiektu.
Budynki zlokalizowane wzdłuż ul. Nowy Świat uzupełniają pierzeję "budując miasto" i stanowią kontynuację linii zabudowy określonej lokalnymi przepisami oraz wynikającej z wcześniejszego układu Uniwersytetu. Prosty rytm urbanistyczny przełamano wysuniętą na 10 metrów w kierunku ulicy opływową bryłą sali konferencyjno-koncertowej. Bezpośrednio przy niej powstał plac poprzedzający reprezentacyjne wejście do budynku. Wyłożono go kostką brukową na wzór szachownicy, której kolorystyka to kontynuacja rozwiązań fasadowych.
Zasadniczo kompleks jest trzykondygnacyjny, a od strony elewacji tylnej obniżono go do dwóch poziomów. Kompozycja architektoniczna została utrzymana w formach prostych, zwartych, kształtowanych wokół wewnętrznych dziedzińców. Całość nowej zabudowy jest nieznacznie niższa od wcześniejszego budynku Uniwersytetu, który znajduje się w bliskim sąsiedztwie inwestycji.
W dalszych etapach planuje się rozbudowę obiektu w kierunku wschodnim. Powstanie wówczas kompleks uczelniany, złożony z aktualnie istniejących budynków, parkingu i parku oraz planowanych obiektów dydaktycznych, sali sportowej i boisk.
Rozbudowa Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Kaliszu
Kompozycja i architektura
Jak wskazuje Jacek Bułat - główny projektant - na decyzję dotyczącą kształtowania fasad miała wpływ chęć nawiązania do elewacji istniejącego budynku Uniwersytetu, wybudowanego w stylu modernistycznym w latach 60. ubiegłego wieku. Architekt tego obiektu Jan Dudek-Kornecki zastosował w nim zestawienie dwóch materiałów tynku i żółtego piaskowca, z którego wykonano detale. W projekcie proporcje układu kolorystycznego zostały odwrócone. Podstawowym tworzywem stała się żółta ceramika elewacyjna, a detale wykonano w szarym tynku.
Główna, frontowa elewacja miała w założeniach być tłem dla ekspozycji bryły sali koncertowej. Stąd próba jej maksymalnego ujednolicenia poprzez poziome, metalowe listwy (bonie) biegnące między płytkami i przechodzące dalej na okna, gdzie pełnią funkcję żaluzji.
Pomysł wysunięcia przed linię zabudowy sali koncertowej był wynikiem interpretacji decyzji o warunkach zabudowy wydanej dla tego terenu. W jej treści autor wyznaczył główną linię zabudowy i jednocześnie dopuścił wysunięcie przed nią wyeksponowanego fragmentu budynku. Na tej podstawie zostały przeanalizowane główne osie widokowe wzdłuż ulicy Nowy Świat i stąd narodził się pomysł przekrzywienia tej bryły w stosunku do pozostałej części zabudowań. Potem już tylko połączono wysmakowaną formę z wyczuciem funkcji. Projektant podkreśla: na dobór formy obiektu miały wpływ także czynniki ekonomiczne. Główna część budynku ma bardzo prostą formę i funkcję, w miarę przystępną realizacyjnie i minimalizującą koszty. W tym kontekście można było „poszaleć" przy sali koncertowej. Blacha tytanowo-cynkowa kolorystycznie i fakturą wyraźnie kontrastuje z ceramiczną elewacją, jednocześnie stanowiąc dobry materiał do budowania nietypowych form o organicznym charakterze.
U źródeł inspiracji
Zapytany o inspiracje architekturą muzeum w Bilbao, Walt Disney Hall i Experience Music Project, Jacek Bułat opowiada: Chyba każdy współczesny architekt widział projekty Franka Ghery'ego. Gdzieś w nas tkwią jako doskonałe i niedoścignione ideały. Znamy jednak swoje miejsce w szeregu i możliwości finansowe Uniwersytetu. Nie jesteśmy megalomanami, by snuć takie porównania. Oczywiście, poprzez zastosowanie podobnych materiałów i organiczność formy, ktoś nam bardzo życzliwy może dopatrzeć się drobnych podobieństw. Myślę jednak, że źródła i inspiracje w obu przypadkach są różne.
Architektura Ghery'ego jest amerykańska, ma inne korzenie kulturowe, wynikające ze złożoności kultur, innego ich postrzegania i łączenia. Przykładowo Elvis Presley często śpiewał rockowe utwory w strojach jak z operetki, z koronkami i żabotami. Były niemal rokokowe. W Europie takie zestawienia zawsze raziły. Ghery jest jednak mistrzem i potrafi zbudować w oparciu o złożone formy coś jeszcze bardziej skomplikowanego i zachwycającego. Tak jak dawni mistrzowie europejskiego baroku, bawi się złożonością formy. Nam w zespole pewnie by się to nie udało, jesteśmy inaczej ukształtowani, estetykę postrzegamy inaczej. Nie mamy też w sobie tyle odwagi, by zaproponować tak złożony i często niefunkcjonalny projekt. Gdzie zresztą znaleźlibyśmy inwestora, który by to sfinansował i zbudował?
Rozbudowa Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Kaliszu
Zewnętrzny kształt naszej sali koncertowej oddaje po prostu przetworzoną formę wnętrza, które z kolei odzwierciedla idealny kształt rozchodzenia się dźwięku. Można powiedzieć - czysty funkcjonalizm. Pozornie zbliżone formy mają więc zupełnie inne źródła powstania.
Dążyliśmy do tego, by nasza praktyczność nie była bezduszna. Została podporządkowana wyraźnej dyscyplinie estetycznej, która wyraża się w kontrastowym zestawieniu brył sali koncertowej i budynku uczelni oraz bardzo konsekwentnym stosowaniu materiałów przypisanych pewnym funkcjom i bryłom, zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz, np. poprzez wprowadzenie materiałów elewacyjnych do wnętrza holu.
Rozwiązanie pomieszczeń
Od strony ulicy Nowy Świat, przy sali koncertowo-konferencyjnej umieszczono reprezentacyjne wejście główne. Podkreślono je słupami żelbetowymi, biegnącymi przez dwie kondygnacje. Za nimi rozciąga się imponujący trójpoziomowy hol, do którego przylegają wszystkie najważniejsze bloki funkcjonalne. Duże otwarcia podkreślają rangę instytucji. Co więcej, tu koncentruje się życie naukowe i towarzyskie uczelni, jest także miejsce na ekspozycje. Ściany w holu pokryto płytkami elewacyjnymi montowanymi na ruszcie z uzupełniającymi boniami aluminiowymi. Na słupach zastosowano beton architektoniczny, a sufity podwieszono - panele aluminiowe, ażurowe. Drugie wejście wychodzące z parkingu zlokalizowano naprzeciw głównego.
Rozbudowa Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Kaliszu
Różnorodność programowa została sformułowana już na etapie założeń konkursowych. W projekcie znalazły się pomieszczenia związane z wieloma kierunkami: bibliotekoznawstwem, pedagogiką, nauką języków obcych, filologią, informatyką oraz artystycznymi, związanymi z muzyką, plastyką i projektowaniem mody. Mimo skomplikowania funkcji cały układ jest prosty i czytelny. We wnętrzach przyjęto wysokie standardy wyposażenia, np. marmurowe posadzki w holu, gresy dla komunikacji poziomej - dotyczy to również środków technicznych wspomagających dydaktykę, opracowanie oraz przechowywanie książek i mebli. Na uwagę zasługują dobrej jakości okładziny ścian, energooszczędne oświetlenie i komputery osobiste.
Do tej pory zrealizowano I etap budowy, w ramach którego powstała biblioteka, dziekanat z salą rady wydziału, hol z szatniami, galerią wystawową i kawiarenką, a także sala koncertowa z zapleczem dla muzyków orkiestrowych i solistów. Wzniesiono także część sal wykładowych i pokoje dla kadry wykładowców oraz doktorantów. Do zrealizowania pozostała zasadnicza część dydaktyczna z pokojami nauki gry na instrumentach, sala kameralna, audytoria, pełnowymiarowa sala gimnastyczna z widownią i boiskami sportowymi.
Sala koncertowa
Szczególnym pomieszczeniem jest sala koncertowa, w której duże znaczenie miał dobór materiałów wykończeniowych. Tak pracę przy projekcie wspomina Jacek Bułat: w trakcie projektowania sali koncertowej pierwsze skrzypce (nomen omen) gra akustyk. Naszym był dr Piotr Pękala z Uniwersytetu Poznańskiego. Spotkaliśmy się z nim już po wygranym konkursie. Zweryfikował nasz wstępny projekt, pochwalił i kazał wszystko zmienić. Cóż, nieraz trzeba bardzo dużo przeprojektować, żeby zostało po staremu.
Rozbudowa Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Kaliszu
Z uporem dążyliśmy do zaplanowanej przez nas formy wnętrza, stosując zalecane materiały, konstrukcje i proporcje. Ściany sali o wielowarstwowej izolacyjnej konstrukcji obłożone są elementami rozpraszającymi i odbijającymi dźwięk. Ustroje rezonansowe zlokalizowano w obrębie estrady. Wszystkie wykonano indywidualnie na bazie materiałów drewnopochodnych - sklejka + MDF, zabezpieczonych do klasy nierozprzestrzeniania ognia. Sufit był projektowany indywidualnie jako drewniany MDF, obłogowany fornirem dębowym o indywidualnie kształtowanym rysunku. Część stropów zrealizowano jako gipsowe, gładkie, odbijające dźwięk, a pod nawisami zastosowano płaszczyzny z otworami.
Dążąc do najkorzystniejszego, długiego czasu pogłosu (obliczeniowo 1,6 s), ustroje pochłaniające zlokalizowano jedynie na tylnej ścianie pod balkonem. W rzeczywistości osiągnięto nieco większą wartość tego parametru - to znakomity wynik w stosunku do wielkości obiektu.
Sala ma także pełnić funkcje konferencyjne i wykładowe. W celu okresowego zmniejszania kubatury zaprojektowano składaną i chowaną do kieszeni ścianę, którą można wygrodzić część sceny. Dla tych i innych potrzeb wnętrze wyposażone jest w chowane ekrany, wysokiej klasy projektor multimedialny, reżyserkę światła i dźwięku, sprzęt nagrywający, kabiny tłumaczy, dźwig fortepianowy, a także wygodne fotele. Architekt podkreśla, że: w trakcie realizacji ożywione dyskusje wzbudzała kolorystyka sali zestawiona z naturalnych fornirów i drewna w odcieniach dębu szarego i bielonego, skontrastowanego z czerwoną tkaniną foteli. Muzycy - mówi - przyzwyczajeni są do wnętrz w kolorach drewna czerwono-brązowego, zbliżonego do koloru skrzypiec. Dla nas takie barwy w tym obiekcie byłyby obce, niespójne z pozostałą częścią i elewacjami. To kolory wątpliwe użytkowo przy multimedialnym wykorzystaniu sali. Efekt końcowy został jednak całkowicie zaakceptowany przez użytkowników. Inauguracja sali koncertem Filharmonii Kaliskiej była jednocześnie jej najważniejszym testem.
Wszystkie opisane rozwiązania były dodatkowo konsultowane z Jerzym Rubińskim, dziekanem wydziału. Profesor zmarł we wrześniu 2007 r., a sali koncertowej UAM nadano jego imię.
----
Pracownia projektowa: Autorska Pracownia Architektoniczna Jacek Bułat
- Architekt prowadzący: Jacek Bułat
- Architekci: Adam Błaszczyk, Marcin Siadek, Paweł Świerkowski, współpraca: Renata Kicińska, Agnieszka Walczak-Błaszczyk
- Architektura wnętrz: APA Jacek Bułat, współpraca: ARC Architekci s.c. Adam Pulwicki Rafał Mroczkowski
Data opracowania: 2006-2007
Data realizacji: 2007-2009 od początku 2011 roku przewiduje się budowę dalszych etapów
Inwestor: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza (UAM), Poznań, ul. Henryka Wieniawskiego
----
Artykuł pochodzi z magazynu dla architektów i projektantów "świat architektury" i został przedrukowany za wiedzą i zgodą redakcji.
Pobierz wersję elektroniczną (pdf) magazynu "świat architektury" - za darmo!
