Szklana pierzeja na Starym Rynku w Bydgoszczy

Wpisany przez Redakcja Architeon.pl Czwartek, 16 Lipiec 2009 20:26

Wiadomości - Projekty

Jak już informowaliśmy konkurs na opracowanie koncepcji architektoniczno-urbanistycznej zabudowy Zachodniej Pierzei wraz z koncepcją zagospodarowania płyty Starego Rynku w Bydgoszczy wygrał zespół młodych projektantów z pracowni GM Architekci. Czas przyjrzeć się bliżej ich propozycji.

Zacznijmy od małej kwerendy historycznej. Stary Rynek w Bydgoszczy stanowi centrum miasta lokacyjnego, wytyczonego w 1346 r z polecenia Kazimierza Wielkiego. Pierwotnie zabudowa rynkowa była drewniana, w XV w. wzniesiono murowane budynki gotyckie, które później przebudowywano. Bydgoski Stary Rynek wybrukowano w 1604 r. W 1834 r. władze pruskie rozebrały renesansowy ratusz. Na początku II wojny światowej Stary Rynek stał się miejscem publicznych egzekucji. W 1940 hitlerowcy zburzyli kościół jezuicki, którego dwie 40 m wieże stanowiły dominantę centrum Bydgoszczy. Wyburzona została również reszta budynków zachodniej pierzei rynku. Niemcy planowali budowę w tym miejscu nowego ratusza, co miało nadać zabudowie Starego Rynku bardziej "niemieckiego" charakteru. Z tych planów jednak nic nie wyszło. Po wojnie funkcję ratusza zaczął pełnić budynek dawnego kolegium jezuickiego. W 1969 r. przed ratuszem wzniesiono Pomnik Męczeństwa Ziemi Bydgoskiej wg projektu prof. Masiaka.

Zburzony podczas wojny kościół jezuicki i zabudowania zachodniej pierzei

Stary Rynek z lotu ptaka - stan obecny (fot. Robert Sawicki/Wikipedia)

Stary Rynek w Bydgoszczy wg GM Architekci (fot. UM Bydgoszcz)

Na początku 2009 r. wladze Bydgoszczy ogłosiły międzynarodowy konkurs na zagospodarownie zachodniej pierzei Starego Rynku. na konkurs zgłoszono 52 prace. Najlepsza okazała się propozycja bydgoskiej pracowni GM Architekci. Wyniki konkursu w Bydgoszczy wzbudziły sporo kontrowersji. Projekt skrytykował m.in. Społeczny Komitet Rekonstrukcji Zachodniej Pierzei Starego Rynku, który oczekiwał projektu nawiązującego do historycznej zabudowy pierzei. Tymczasem GM Architekci zaproponowali wzniesienie na zachodniej pierzei budynku, którego elewację stanowi głównie szkło, stal i szlachetny kamień. Nawiązaniem do przedwojennej zabudowy jest podział elewacji na pięć części, zgodny z dawnym połozeniem kamienic. W miejscu kościoła jezuickiego GM Architekci zaprojektowali przeszkloną na całej powierzchni salę obrad na 350 osób. Na jej dachu przewidziano dostępny dla wszystkich taras widokowy. Przed szklaną taflą przewidziano podziemne wejście do muzeum.

Stary Rynek w Bydgoszczy wg GM Architekci (fot. UM Bydgoszcz)

Stary Rynek w Bydgoszczy wg GM Architekci (fot. UM Bydgoszcz)

Stary Rynek w Bydgoszczy wg GM Architekci (fot. UM Bydgoszcz)

Zwycięska koncepcja zespołu GM Architekci objęła również zagospodarowanie płyty Starego Rynku. Na środku rynku architekci wydzielili kwadratowe pole, które w zimie będzie lodowiskiem, a w lecie zostanie pokryte taflą wody. W płycie rynku przewidziano umieszczenie podłużnych płyt świetlnych. Ich rozmieszczenie jest chaotyczne i ma symbolizować pomordowanych przez hitlerowców. Na eksponowanie krwawej historii zwróciło zresztą uwagę jury bydgoskiego konkursu.

Stary Rynek w Bydgoszczy wg GM Architekci (fot. UM Bydgoszcz)

Jak swój projekt scharakteryzował zespół GM Architekci?

Rynek każdego miasta to miejsce szczególne, które w dziejach historii pełni różne funkcje. Centralny plac przywołuje różne wspomnienia i zdarzenia, które niejednokrotnie miały znaczący wpływ na późniejsze dzieje całego miasta. Wyjątkowy kontekst tego miejsca skłania do refleksji, w jaki sposób traktować taką przestrzeń. Jak połączyć współczesne funkcje miastotwórcze i centrotwórcze z historyczną strukturą urbanistyczną.
Rynek Staromiejski w Bydgoszczy to dziś historyczna tkanka miejska wpisana w urbanistyczne ramy nowoczesnego miasta. Pragnieniem każdego architekta jest wykreowanie poprzez przyjęte rozwiązania architektonicznego w zastanym kontekście miejsca (…) przyjaznego dla użytkowników, w którym mieszkańcy czuć będą się jak u siebie. Zamysłem zespołu projektowego było stworzenie koncepcji zagospodarowania płyty rynku wraz z ukształtowaniem jego zachodniej pierzei, łącząc w spójną całość kontekst historyczny oraz współczesne funkcje centrotwórcze tego miejsca.
Amfiteatralne ukształtowanie zagłębienia w płycie rynku, zlokalizowane bezpośrednio przed centralną częścią zachodniej pierzei. Obniżona agora łączy dwie podziemne części całej koncepcji, w których zlokalizowano: w podziemiach kościoła jezuickiego - muzeum martyrologii bydgoszczan upamiętniające wydarzenia z września 1939 oraz w podziemiach XVI wiecznego ratusza - stałą ekspozycję prezentującą historię Bydgoszczy. Chcąc w szczególny sposób uczcić pamięć ofiar zamordowanych podczas Krwawej Niedzieli w Bydgoszczy, zaprojektowano specjalne podłużne lampy rozmieszczone w płycie rynku, które będą symbolizować ciała poległych.

Wysokość i generalny podział zabudowy nawiązuje do podziałów ustanowionych przez historyczne kamienice oraz usytuowany w centralnej części gmach kościoła jezuickiego. Wielofunkcyjna sala rady miasta na 350 osób została zlokalizowana w centralnej części proponowanej koncepcji. Pozwala ona na organizowanie otwartych sesji rady miasta.

Prawie całkowicie przeszklona pokazuje transparentność działań polityków i ich otwartość na problemy mieszkańców. Zaprojektowane pomosty widoczne na wyższych kondygnacjach tuż przy szklanej elewacji daje możliwość obsługi technicznej różnych nietypowych wydarzeń, oraz spojrzenie z góry na całą płytę rynku i salę. W projekcie uwzględniono możliwość udostępniania tych pomostów zwiedzającym budynek.

Lokalizacja inwestycji:

PL, Bydgoszcz, Stary Rynek - zobacz w Google Mapy