Odpowiedź dyrekcji Muzeum II Wojny Światowej na zarzuty SARP
Wtorek, 02 Luty 2010 19:24
Ciąg dalszy konfliktu między Stowarzyszeniem Architektów Polskich a Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku w sprawie ogłoszonego niedawno konkursu architektonicznego na budynek Muzeum. Na zarzuty postawione na stronie internetowej Zarządu Głównego Stowarzyszenia Architektów Polskich odpowiedział dyrektor Muzeum II Wojny Światowej prof. dr hab. Paweł Machcewicz.
Przypomnijmy: wczoraj (1.02) na stronie Zarządu Głównego SARP pojawił się komunikat o nie udzieleniu rekomedacji międzynarodowemu konkursowi na projekt koncepcji architektonicznej budynku Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. O sprawie poinformowaliśmy naszych użytkowników jako pierwszy (i jak dotąd chyba jedyny) architektoniczny serwis internetowy w Polsce. Zarzuty stawiane przez SARP organizatorom konkursu były poważne i dotyczyły m.in. niekorzystnych dla uczestników - zdaniem prezesów SARP - zapisów w regulaminie konkursu, a także składu sądu konkursowego. Poprosiliśmy o komentarz w tej sprawie organizatorów konkursu i w odpowiedzi otrzymaliśmy pismo dyrektora Machcewicza, kierowane do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w którym Machcewicz przedstawia swoją wersję wydarzeń. Przeczytaj: Muzeum II Wojny Światowej bez rekomendacji SARP i wyjaśnienia Muzeum.
Dziś na zarzuty Zarządu Głównego SARP odpowiada dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku prof. dr hab. Paweł Machcewicz. Poniżej publikujemy pełną treść listu, którego adresatem jest prezes SARP Jerzy Grochulski:
Gdańsk, 2 lutego 2010
Pan dr arch. Jerzy Grochulski
Prezes Stowarzyszenia Architektów PolskichDziałając w imieniu – posiadającego osobowość prawną – Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku (dalej „Muzeum”), Państwowej Instytucji Kultury, wpisanej do Państwowego Rejestru Instytucji Kultury prowadzonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, oświadczamy co następuje.
W ostatnich dniach kierowane przez Pana Stowarzyszenie Architektów Polskich dopuściło się – na swoich stronach internetowych – bezprzykładnie nierzetelnej, nieuprawnionej, a tym samym podlegającej odpowiedzialności, krytyce działalności Muzeum w zakresie konkursu architektonicznego na jego siedzibę.
Stosownie do treści art. 24 w związku z art. 43 K.c. bezprawne zachowanie spotka się ze strony Muzeum z natychmiastową reakcją.
W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że dobre imię państwowej osoby prawnej rozumiane winno być jako dobre mniemanie innych osób o danym podmiocie prawa, w szczególności z uwagi na jego działalność. Za naruszenie dobrego imienia państwowej osoby prawnej uznać należy te wypowiedzi, które w sposób nieuzasadniony zarzucają jej niewłaściwe postępowanie w prowadzonej przez nią działalności, wskutek czego zostaje ona narażona na utratę zaufania potrzebnego do funkcjonowania zgodnie z zakresem jej zadań.
Informujemy Pana, że sposób działania państwowych osób prawnych i ich pracowników ma znaczenie dla renomy i dobrego imienia. Jeżeli państwowej osobie prawnej przypisuje się nieprawdziwe działanie niekorzystne w świetle Ustawy prawo zamówień publicznych, to tym samym podważa się autorytet państwowej osoby prawnej i naraża ją na utratę społecznego zaufania.
Ergo, żądamy – powołując się na treść art. 24. w związku z art. 43. K.c. – natychmiastowego zaniechania tego typu działań. Żądamy też, ażeby dopełniono czynności potrzebnych do usunięcia skutków takiego działania, w szczególności ażeby złożono oświadczenie odwołujące dotychczasowe bezprawne wypowiedzi
- w takiej formie w jakiej dopuszczono się naruszenia dobrego imienia Muzeum. Na zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym żądać będziemy, w odrębnym trybie, zadośćuczynienia pieniężnego na wskazany cel społeczny.W uzasadnieniu zarzutów naruszenia dobrego imienia Muzeum wskazujemy następujące fakty.
1. Wywodzi się, że autor pracy najlepszej w konkursie nie otrzyma zaproszenia do rokowań w celu zawarcia umowy na wykonanie projektu w ślad za zwycięstwem, w każdym przypadku gdy sąd konkursowy podejmie decyzję o kolejności prac i przyzna nagrody, lecz bez przyznawania I nagrody.
Twierdzenie w punkcie 1 jest niezgodne z prawdą. Nieprawdziwy jest bowiem wywód, że autor najlepszej pracy w konkursie nie otrzyma zaproszenia do rokowań na wykonanie projektu. Zgodnie z treścią klauzuli 1.8.5 Regulaminu Konkursu Architektonicznego na projekt Muzeum II Wojny Światowej (dalej „Regulamin”) „Niezależnie od nagrody pieniężnej Uczestnik konkursu, którego praca zostanie nagrodzona pierwszą nagrodą przez Sąd Konkursowy otrzyma również nagrodę w
postaci zaproszenia do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, prowadzonego w trybie zamówienia z wolnej ręki, którego przedmiotem będzie szczegółowe opracowanie pracy konkursowej polegające na sporządzeniu dokumentacji projektowej (projekt budowlany wraz z projektem zagospodarowania terenu i wielobranżowy projekt wykonawczy) budynku Muzeum II Wojny Światowej.”Wywód powyższy jest więc manipulacją treścią Regulaminu, posługującą się niezdefiniowanym w Regulaminie pojęciem „najlepszej” pracy w sytuacji, gdy Regulamin posługuje się pojęciem „pierwszej nagrody” dla pracy która spełnia w najbardziej właściwy sposób kryteria regulaminowe (klauzula 1.8.3).
Niezgodny z prawdą jest także wywód, że może zostać nieprzyznana I nagroda. Regulamin nie przewiduje takiej możliwości, to znaczy, że sąd konkursowy musi taką nagrodę przyznać.
Ponadto w Regulaminie w sposób wyraźny determinuje się, iż wyłącznie w przypadku gdy „Uczestnik konkursu, autor pracy konkursowej, który otrzymał pierwszą nagrodę, nie spełni warunków niezbędnych do zawarcia umowy lub umowa nie zostanie z nim zawarta w ciągu 60 dni od dnia ogłoszenia wyników konkursu, Zamawiający ma prawo do prowadzenia negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki z kolejnym Uczestnikiem konkursu, autorem pracy konkursowej któremu
przyznano nagrodę.”(klauzula 1.8.7).Bezprawne zachowanie polega również na tym, iż manipulując treścią Regulaminu nie spostrzeżono, że w klauzuli 8.1.6 Regulaminu zawarto standardową regulację wynikającą z Ustawy prawo zamówień publicznych o treści „Zamawiający może nie zawrzeć umowy o prace projektowe z autorem pracy nagrodzonej w razie wystąpienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że realizacja inwestycji nie będzie leżała w interesie publicznym, jeżeli nie można było tego przewidzieć
przed wszczęciem postępowania o udzielenie zamówienia. Zamawiający może nie zawrzeć umowy również, jeśli w wyniku negocjacji prowadzonych w trybie zamówienia z wolnej ręki wystąpi jakakolwiek przesłanka skutkująca koniecznością unieważnienia postępowania zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy”. Okoliczności przewidziane w tej klauzuli są jedynymi pozwalającymi na niezawarcie umowy z wybranym twórcą i to wyłącznie z przyczyn tam wymienionych.2. Wbrew faktom dowolnie wywodzi się także, że zwycięzca konkursu bezwzględnie traci prawa autorskie do pracy konkursowej - zależne i majątkowe - na rzecz zamawiającego w następstwie konkursu, bez zawarcia jakiejkolwiek umowy z zamawiającym i bez gwarancji udzielenia zamówienia na opracowanie projektu.
Twierdzenie to jest równie nieprawdziwe i pozbawione podstawy prawnej jak poprzednie.Zgodnie z Regulaminem a konkretnie zgodnie z klauzulą 8.1.2. „Po rozstrzygnięciu konkursu, z chwilą wypłacenia nagród, Zamawiający staje się właścicielem egzemplarzy nagrodzonych prac konkursowych oraz nabywa autorskie prawa majątkowe do prac nagrodzonych na następujących polach eksploatacji:
A) prawa do prezentacji prac konkursowych w całości lub części bez ograniczeń co do miejsca, czasu i formy, a także możliwość ich reprodukcji i publikacji za pomocą dowolnej techniki, a także wprowadzania do pamięci komputera, przesyłania za pomocą sieci multimedialnej, komputerowej i teleinformatycznej, w tym Internetu,
B) zwielokrotniania prac konkursowych w całości lub części każdą możliwą techniką, w szczególności poprzez dokonywanie kserokopii, drukowanie, wykonywanie odbitek przy użyciu nośników magnetycznych, magneto-optycznych, technik video, techniką komputerową lub przy pomocy rzutnika.
Przyjęte powyżej rozwiązania, są standardowe i wielokroć mniej restrykcyjne od stosowanych powszechnie w innych konkursach organizowanych przez podmioty zobowiązane do stosowania Ustawy prawo zamówień publicznych, o której to istnieniu najwyraźniej zapomniano w SARP.
Tytułem wyjaśnienia należnego laikom informuję, że omawiana klauzula precyzyjnie definiuje pola eksploatacji, na których dochodzi do przeniesienia praw w efekcie „wygrania” konkursu. Są to tylko dwa pola eksploatacji, nie dotyczą one praw zależnych i są związane wyłącznie z prawami do eksponowania pracy.Rozminięcie się z prawdą jest tym większe, iż w Regulaminie w sposób wyraźny i jednoznaczny określono, że przeniesienie praw autorskich z Twórcy pracy nagrodzonej nagrodą upoważniającą do podjęcia negocjacji w sprawie podpisania umowy o prace projektowe, nastąpi dopiero w tej umowie (klauzula 8.1.3.).
Powyższe dowodzi, że działano z pełną premedytacją naruszając dobre imię Muzeum, albowiem w klauzuli 8.1.3. Regulaminu wyraźnie używa się określenia „Uczestnik konkursu, który otrzyma nagrodę w postaci zaproszenia do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, prowadzonego w trybie zamówienia z wolnej ręki na szczegółowe opracowanie pracy konkursowej, przeniesie na Zamawiającego (…)” co oznacza, że takowe przeniesienie nastąpi w przyszłości po rozstrzygnięciu Konkursu.
Odsyłam też Szanownego Pana do przeanalizowania klauzuli 8.4.7. Regulaminu, gdzie są zdefiniowane niektóre warunki przyszłej umowy z projektantem i gdzie wyraźnie zaznaczono o przyszłym przeniesieniu praw autorskich.
3. Bezprawnie twierdzi się, że Muzeum zapewnia sobie możliwość zlecenia opracowania projektu realizacyjnego na podstawie przejętej zwycięskiej pracy konkursowej dowolnemu projektantowi.
Twierdzenie takie jest kolejną manipulacją. W Regulaminie wyraźnie stwierdzono (klauzula 8.1.3 lit B), że „powierzenie opracowania pracy konkursowej stanowiące nagrodę w konkursie innej osobie niż autor nagrodzonej pracy może mieć miejsce jedynie w sytuacji nie zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego z przyczyn wymienionych w punkcie 8.1.6.”.
Jest to standardowe rozwiązanie stosowane w konkursach architektonicznych, zatem owo zapewnienie nie stanowi żadnego odstępstwa od praktyki innych podobnych postępowań konkursowych.
Wyjaśniamy też, że druga i trzecia nagrodzona pracownia może realizować tylko swoje własne prace, a nie cudzą, która wygrała konkurs – patrz odpowiednie postanowienia Regulaminu. Inaczej tę kwestię można uregulować wyłącznie na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego za wyraźną zgodą zainteresowanych.
4. Wbrew oczywistym faktom, w sposób dalece mijający się z prawdą, zarzuca się drastyczne ograniczenie możliwość uczestnictwa polskich architektów w konkursie, poprzez wymóg przedłożenia zabezpieczenia należytego wykonania umowy w chwili przystępowania do rokowań umownych - w wysokości ca 700 000 zł, w formie gwarancji zabezpieczonej majątkowo lub wprost w pieniądzu; niezdolność do spełnienia tego wymogu skutkować będzie nieudzieleniem zlecenia zwycięzcy konkursu i odebraniem mu praw do jego projektu.
Powyższy wywód to również doskonały przykład manipulacji jakich dopuszczono się wobec Muzeum. Uprzejmie informuję, że zabezpieczenie prawidłowego wykonania umowy jest warunkiem wynikającym z Ustawy prawo zamówień publicznych, której to ustawy – jak już wcześniej wspomniano – nie zauważa SARP w obowiązującym porządku prawnym z przyczyn tylko sobie wiadomych.
W Regulaminie przyjęto zabezpieczenie w rozsądnej wysokości 6% wartości umowy o prace projektowe. Dodam tytułem przykładu, że w podobnym konkursie na budynek Muzeum Historii Polski, organizowanym pod patronatem Międzynarodowej Unii Architektów i rekomendowanym przez SARP, przyjęto zabezpieczenie w wysokości 10% wartości umowy o prace projektowe.
Nigdzie też w Regulaminie nie wspomina się o kwocie 700.000 zł,- a w szczególności o zabezpieczeniu w gotówce.
Zgodnie z Ustawą prawo zamówień publicznych zabezpieczenie może być udzielone w gwarancjach bankowych, ubezpieczeniowych lub też przy zastosowaniu innych instrumentów dopuszczonych przez Ustawę. Jak wynika z dotychczasowych bezprawnych zachowań, SARP nie przyjmuje do wiadomości faktu istnienie owej Ustawy, jednakże nie jest to usprawiedliwiony powód do naruszania dobrego imienia Muzeum. Tymczasem winno być wiadome, każdemu krytykowi
działalności państwowej osoby prawnej, że niezdolność udzielenia zabezpieczenia będzie skutkować niemożnością zawarcia umowy - co wprost wynika z Ustawy.5. Podnosi się dowolnie w formie zarzutu, że organizator Konkursu ma możliwość swobodnego zmieniania reguł Konkursu w trakcie jego trwania do 30 dni przed oddaniem prac konkursowych.
Jednakże i ten zarzut jest chybiony, bowiem przyjęte przez Muzeum rozwiązanie jest standardowo stosowane w innych regulaminach konkursów organizowanych przez podmioty stosujące Ustawę prawo zamówień publicznych (na marginesie: sugeruję jej uważną lekturę).Dla Pana wiadomości - jako prezesa SARP - przykłady jedne z wielu:
a) Konkurs Na siedzibę Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego
b) Konkurs na Muzeum Sztuki Współczesne, Wrocław
c) Konkurs na Zagospodarowanie Placu Wolica, Kraków
d) Konkurs ul. Raciborska-Koszarowa, Katowice
e) Konkurs Plac Ratuszowy, Jelenia Góra
f) Konkurs Grójecka-Banacha, Warszawa.6. Bezprawnie zarzuca się, że profesjonalizm sądu konkursowego nie jest potwierdzony, w szczególności nie da się wywieść z Regulaminu, że co najmniej 1/3 składu sądu ma kwalifikacje wymagane od uczestników konkursu.
Jest to świadoma manipulacja, gdyż Ustawa Prawo zamówień publicznych nie przewiduje opisywania uprawnień zawodowych osób zasiadających w składzie sądu konkursowego. Profesjonalizm powołanego przez Muzeum sądu konkursowego oparty jest na udziale w nim wybitnych, uznanych architektów polskich i zagranicznych.
--------------------------------
Reasumując, żądamy natychmiastowego zaniechania działań opisanych powyżej i innych podobnych, a także dopełnienia przez Pana, jako prezesa SARP, czynności potrzebnych do usunięcia skutków takiego działania, w szczególności żądamy, ażeby złożono oświadczenie odwołujące dotychczasowe bezprawne wypowiedzi - w takiej formie w jakiej dopuszczono się naruszenia dobrego imienia Muzeum. Natomiast na zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym żądać będziemy, w odrębnym trybie, zadośćuczynienia pieniężnego na wskazany cel społeczny.W przypadku niezastosowania się do wezwania jw. w terminie do 9 lutego 2010 – niezwłocznie podejmiemy przeciwko winnym wszelkie dalsze kroki przewidziane prawem, zmierzające do uzyskania sądowej ochrony naruszonego dobrego imienia Muzeum.
prof. dr hab. Paweł Machcewicz
Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w GdańskuRafał Sokołowski
radca prawny
Zarząd Główny SARP nie skomentował listu dyrektora Muzeum II Wojny Światowej . W sprawie konfliktu wokół konkursu milczy również Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
/pa/