Tkaniny architektoniczne

Czwartek, 08 Grudzień 2011 20:29

Technika - Technika w architekturze

Tkanin architektonicznych przeznaczonych do zadaszeń membranowych nie dzielimy na takie do obiektów sportowych, przemysłowych, prywatnych czy jeszcze innych. Ich dobór zależy głównie od rozpiętości zadaszenia, odległości pomiędzy profilami konstrukcji oraz położenia w strefie klimatycznej – opowiada Przemysław Klimkowski z firmy SergeFerrari® w rozmowie z Adamem Osińskim.

Adam Osiński: W Polsce wciąż panuje przekonanie, że membrany dachowe nie sprawdzają się w naszych warunkach klimatycznych. Czy jest ono słuszne?
Przemysław Klimkowski: Zadaszenia membranowe to struktura składająca się najczęściej z konstrukcji stalowej lub aluminiowej, czasami drewnianej i, co najważniejsze, z tkaniny. To ona spełnia funkcję materiału budowlanego, przenoszącego obciążenia dynamiczne działające na konstrukcję. Aby zwiększyć odporność na warunki pogodowe, membranom nadaje się odpowiednie kształty, które sprzyjają zastosowaniu takiego rozwiązania w danej strefie klimatycznej. Przykładowo, na obszarach, gdzie występują duże opady śniegu, stosuje się kształty z wyciągniętymi w górę punktami, zwanymi formą stożkową lub po prostu parasolową.  I właśnie im większa wysokość takiego punktu w odniesieniu do całej połaci membranowej lub jej głównej części, tym większe obciążenia konstrukcja może przenieść. W mojej pracy zawodowej spotkałem realizacje membranowe całoroczne, gdzie pokrywa śniegu obciąża konstrukcje około 200 kg/m2, a nawet więcej. W Polsce takie opady nie występują.

Jeszcze jednym przykładem konstrukcji membranowych, które dobrze sobie radzą podczas dużych opadów, są zadaszenia o kształcie łukowym. W tym przypadku tkanina opiera się na szkielecie z profili, na przykład stalowych, najczęściej rur wygiętych w łuk. Rozwiązanie to stosowane jest do zadaszenia trybun, widowni amfiteatrów lub scen plenerowych. Jest idealne dla naszej strefy klimatycznej. Przykłady: zadaszenia stadionów, amfiteatr w Opolu i Łagowie.

Musimy pamiętać również o tym, że zadaszenie membranowe, od którego wymagamy wysokiej odporności na opady lub wiatry, traci na estetyce. Dlatego istnieje mnóstwo rozwiązań sezonowych. Inwestorzy, często decydując się na takie rozwiązania, zamawiają strukturę, która będzie wykorzystywana od wiosny do jesieni. Natomiast już w założeniach projektowych, jest montaż i demontaż zadaszenia przed i po sezonie, wraz ze sposobem pakowania i transportu. Zwykle odbywa się to na podstawie umowy serwisowej z firmą montażową, która przechowuje całą strukturę przez zimę, poddając ją czyszczeniu i konserwacji. Dzieje się tak, gdyż niejednokrotnie inwestor nie otrzymuje pozwolenia na korzystanie z zadaszenia przez cały rok. Jak również, zadaszenia membranowe ruchome, rozsuwane przed zaplanowanym widowiskiem. Możemy tu posłużyć się przykładem amfiteatru Kadzielnia w Kielcach, gdzie świetną pracę projektową wykonała Wrocławska firma konstrukcyjna CADMECH, tworząc mechanizm przesłaniający zarówno trybunę, jak i widownię. Drugim przykładem może być Stadion Narodowy w Warszawie, gdzie centralna część zadaszenia również jest ruchoma.

AO: Czy rozwiązania tekstylne sprawdzą się również dla obiektów sportowych? Jeśli tak, to jakim typom budowli są dedykowane?
PK: Oczywiście, że sprawdzą się w obiektach sportowych, wcześniej podałem przykład ich zastosowania nad trybunami stadionów, ale mogą to być również małe trybuny lokalnych boisk. A te konstrukcje, które najczęściej spotykamy w obiektach sportowych, to zadaszenia kortów tenisowych czy boisk przyszkolnych. Niestety, większość tych realizacji z przyczyn ekonomicznych ma postać hal namiotowych. Takie rozwiązania najczęściej są nieestetyczne.

Rozróżniamy jeszcze jeden typ zadaszeń, zaliczanych do membranowych, a mianowicie zadaszenia pneumatyczne. Występują bardzo często nad kortami tenisowymi i boiskami do gier halowych. Rozwiązanie to, zamiast klasycznych konstrukcji z profili, wykorzystuje nadciśnienie – do utrzymania kształtu oraz do odporności na obciążenia. Eksploatację takiego obiektu podraża konieczność permanentnego „dopompowywania” wnętrza. Wtedy należy również przestrzegać wyjątkowych zasad użytkowania takiego obiektu.

AO: Jakie tkaniny są stosowane w obiektach sportowych?
PK: Nie dzielimy tkanin przeznaczonych do zadaszeń membranowych na takie do obiektów sportowych, przemysłowych, prywatnych czy jeszcze innych. Dobór tkaniny zależy głównie od rozpiętości zadaszenia, odległości pomiędzy profilami konstrukcji oraz położenia w strefie klimatycznej. Ostateczną gramaturę tkaniny, ale głównie jej wytrzymałość na rozerwanie, otrzymujemy z projektu konstrukcyjnego. Tak naprawdę dopiero wtedy jesteśmy w stanie podać cenę danej realizacji, co niejednokrotnie bardzo trudno wyjaśnić inwestorowi. Parametry wytrzymałościowe tkaniny, które bierze się pod uwagę przy projektowaniu, to wytrzymałość na rozerwanie, jak również wytrzymałość na rozerwanie materiału naderwanego.

AO: Jakie ograniczenia napotkają architekci w kształtowaniu formy dachu?
PK: Faktycznie, dość często się zdarza, że koncepcję architekta, zwykle wspaniałą i efektowną, odrzuca konstruktor. Wtedy zostają nam kompromisy, z których nikt nie jest zadowolony. Dlatego idealnie jest, jeżeli możemy z architektem wcześniej porozmawiać. Przedstawiamy wówczas typowe kształty rozwiązań konstrukcyjnych, które w tworzonej przez projektanta koncepcji można ze sobą łączyć. Dzięki temu uzyskujemy pewność, że konstruktor wprowadzi jedynie minimalne zmiany.

AO: W ofercie firmy znajdziemy również tkaniny architektoniczne przeznaczone do zastosowania na elewacji. Proszę nam opowiedzieć o tych produktach.
PK: Tekstylne rozwiązania fasadowe to temat rzeka. Ogólnie mówiąc, stosujemy tkaniny, która mają postać siatki oraz wytrzymałość zbliżoną do tkanin stosowanych w zadaszeniach membranowych. Siatka fasadowa wieloletniego zastosowania często mylona jest z siatką używaną do kilkutygodniowego lub maksymalnie kilkumiesięcznego eksponowania wielkoformatowych reklam albo z siatką wieszaną na rusztowaniach na czas remontu.

Fasady z tkanin architektonicznych mają długoletnią trwałość. Jakość samej tkaniny jest gwarantowana przez producenta, który odpowiada za trwałość materiału na przestrzeni dziesięciu do kilkunastu lat, a czasami nawet dłużej. Mamy pewność stałości barw i wymiarów oraz  wytrzymałości na rozerwanie, przez co utrzymujemy stały, długoterminowy efekt estetyczny. Siatka fasadowa to około 10 procent wartości fasady tekstylnej, wszystko zależy od sposoby zamocowania na budynku. Jesteśmy w stanie użyć systemów tzw. banerowych. Są to proste elementy naciągu, oparte na profilach ze śrubami „rzymskimi” oraz konstrukcji wsporczej mocowanej do ściany budynku.

Często pytani jesteśmy o nadruk na siatce. Oczywiście jest on możliwy, natomiast wiele firm oferujących takie usługi nie zdaje sobie sprawy lub świadomie to ukrywa przed inwestorem, że nadruk solventowy na większości siatek zmienia jej stopień ognioodporności. O jakości siatek fasadowych świadczy również sposób ich powlekania, który determinuje szczególne warstwy, dające materiałowi odporność na zabrudzenia, dzięki czemu o wiele łatwiej utrzymać fasadę w czystości. Oprócz tego zabezpiecza tkaninę przed pleśnią i innymi grzybami. Na uwagę zasługuje również odporność takich materiałów na promienie UV. Wszystkie te cechy dają nam gwarancję stałości wymiarowej i trwałości barw.

Mówiąc o tkaninach elewacyjnych, spotykamy się również z pojęciem fasady wielowarstwowej. Na ścianie budynku stosujemy ocieplenie, na które przyklejamy matę paroprzepuszczalną i w odległości od kilku do kilkunastu centymetrów mocujemy siatkę fasadową. Tkaniny paroprzepuszczalne, które mamy w ofercie, występują w kolorach i dlatego przy odpowiednim doborze barw otrzymujemy efekt fasady trójwymiarowej.Taka wielowarstwowa fasada z siatką zastosowaną w pewnej odległości od ściany budynku lub od ocieplenia służy jako rozwiązanie akustyczne. Przeprowadziliśmy szczegółowe badania w tym zakresie i efekt dźwiękochłonności jest zaskakujący.

Stosowanie naszych materiałów paroprzepuszczalnych na fasadzie bez korzystania z siatek fasadowych jest również ciekawym rozwiązaniem architektonicznym. Przykładowo, stosując panele szklane, możemy eksponować warstwę bezpośrednio na ociepleniu, która przy wykorzystaniu naszych produktów jest kolorowa. Tkaniny można układać we wzory lub na przykład, umieścić na nich logo firmy.

Często pojawiają się pytania, co zrobić z otworami okiennymi w przesłoniętej tkaniną fasadzie. Otóż występują również siatki do osłon przeciwsłonecznych, których wzór tkania i barwa są kompatybilne z siatkami fasadowymi. Stosuje się je w oddzielnych systemach zwijanych ręcznie bądź elektrycznie, przesuwanych lub stałych. Ten produkt jest o wiele bardziej popularny w naszym kraju. Systemy zewnętrznych rolet tekstylnych są kosztowne, ale tkanina nadal stanowi kilka procent wartości tego produktu. Jednak jeśli patrzymy na taką roletę z pewnej odległości, widzimy przede wszystkim tkaninę, jeśli ta jest słaba jakościowo, to nawet najdroższy system, z najlepszym sterowaniem i napędem, będzie sprawiał negatywne wrażenie jako całość. Dlatego warto zwrócić uwagę jaką tkaninę zamawiamy w takiej zewnętrznej rolecie tekstylnej. Istotne są również wszystkie cechy materiału wymienione powyżej w kontekście tkanin elewacyjnych. Mówimy o osłonach przeciwsłonecznych, a słońce zimą potrafi być bardziej dokuczliwe niż latem. Tym niemniej latem, dzięki zastosowanej tkaninie na zewnątrz, zapobiegamy nagrzewaniu się pomieszczeń.

AO: Oferują Państwo pomoc projektantom w doborze rozwiązań. W jakim zakresie architekci mogą liczyć na współpracę?
PK: Idealnym rozwiązaniem jest, jeśli możemy porozmawiać z architektem przed albo w trakcie tworzenia koncepcji. Krótko mówiąc jeżeli projektant dostarczy, nawet odręczny, rysunek koncepcji powstałej w zgodzie z wytycznymi konstrukcyjnymi. Wówczas przygotujemy projekt konstrukcyjny wraz z obliczeniami, a także projekt wykonawczy elementów stalowych i rozkroju tkaniny.

AO: Dziękuję za rozmowę.

----

Artykuł pochodzi z magazynu dla architektów i projektantów "świat architektury" i został przedrukowany za wiedzą i zgodą redakcji.
Pobierz wersję elektroniczną (pdf) magazynu "świat architektury" - za darmo!